NAOMI LEH RUTH
(An tamna Pasian inn pan tai khiain supna
athuakna pan kileh kik a, thupha angahkik numei)
Ruth 1-4
Agelh ~ Rev. Dr. John Thang Hum &
Dim Lun Zam
Israel minam 12te, Thukhente in a-uk hun kum 300 sung sawt hi. Hun khat simsim in Pasian mite omna Judah gam sungah kial hong tung zel hi. Bethlehem khua-a teeng Elimelech, azi Naomi leh a tate nih- Mahloh leh Chilon in Jordan gal lam kah in Moab gam ah vatai hi. Hih Moab minamte pen Lot in Sodom leh Gomorah pan a taai khiat lai in a tanute tawh aneih minamte hi a, milim bia te ahi uh hi. A gam uh ahih leh leitang hoih a, an piangin suangmanpha zong piang in nopci mahmah in ki gen hi (Ruth 1:1-2).
Naomi pianzia
Naomi min pen nopsakna, lungdamna, cih bang khiatna nei hi. Amel hoih, ngaihbang in minthang hi. Ahi zongin ni khatni ciangin tua nopna teng hong ki lumlet vat in, nopsakna pan khutguak masuan dinmun hong tungvat hi.
Inn kuan omzia
A pasal Elimalech tawh Hebrew minam tuak ahi hi. Elimelech sanggampa Salmon hi-a, azi, Rahab- thukante asel numei ahi hi. Naomi in a pasal tawh tapa nih nei a- Mahlon leh Chilon (Khillon) ahi hi. Hih Ruth tangthu sungah I muh Naomi leh Ruth thu pen thudang tawh ki banglo in tha hongpia, lungsim mit hong vaksak mahmah hi. Naomi in Pasian a taisan na pan hong thokik a, Pasian zuankik ahih manin thupha nung ngah kik hi.
Pasian inn nusia
Bethlehem cih pen Pasian inn, An tamna inn cihna hi. Tua hi napi Pasian miten thu aman loh ciangin thuhilhna kial tung thei zel hi (Siampi 20:14,16). Hih bang haksat hun ciangin a mawhna uh kisik in thuum leh Pasian in honkhia zel hi. Tun zong kial hong tung a, sih ding mah patau ahih manin antamna Moab gam zuat ding khensat uh hi. Moab gam pen tulaitak a Jordan gam teng hi in, Bethlehem pan nisuahna lam tai 30 kiim pha hi.
Naomi in a pasal deihna bang nial hetlo in azui hi a, ama’ khensatna tawh apai hilo hi. Aman amipih te leh a gam it hi. Ahi zongin a pasal deihna nial nuamlo ahih manin atate nih tawh zui uh hi.
Kial tun ciangin mundang ah tai ding Pasian deihna hilo hi. Mundang tai sangin Pasian ngak in amaipha zong leh huhna ngah hi. Abraham leh Isacc te hun lai in zong kial tungzel a, ahi zongin Pasian thupiakna mangin amau koimah taai lo uh hi. Hih tangthu manggilh ta uh hikha thei ding hi.
Moab pen Judah gampan a gamlat loh hangin Pasian tawh ki gamla hi. Gamlatna leh naina I cih pen Pasian ompihna leh Pasian kiang pan kiteh hi zaw hi. Moab mite pen milim bia mi hi a, Pasian tawh ki gamla mi ahi uh hi. Judah gam pan pai khiat ding angaihsut uh pen Pasian’ inn pan paikhiatna hi. Mundang atun uh ciangin kiim leh paam ah milim biakna na ompah phengphang hi. Pasian mite in Pasian deihna pan i paikhiat nak leh haksatna in hong zui pah hi.
Supna thuak
Moab mun atun ciangin, a sawtlo in a pasal Elimelech hong si hi. Naomi in zong acih na’ng theilo a, atate nih Moab numei zi nei sak hi. Moses thukham sungah atate uh leh midang, milim biate kiteen sak loh ding cih thupiakna om hi (Thuhilhkikna 7:3-4; 23:3, Ezr 9:2; Neh 13:23 te simin). Azi te uh ta neihpih manlo in a tapa nih te zong hong si leuleu uh hi. Jew laigelh khatin hih sihna pen Pasian daantahna hi, ci-in gen hi. Naomi ading a lametna teng hong bei siangta a, lungkiat leh khakham veitaak mahmah hi.
Ruth tangthu lim tangthei (movie) abawl te khat in Mahlon leh Chilon sihna hang hi bangdan in bawl hi. Ruth in Moab te Chemosh pasian biakinn ah na sem in om a, siampi te biakpiakna huh in, naupang te zong pantah hi. Hih a kep uh naupang te pen a pasian uh biakpiakna aa, ki zangh ding naupang te hi. Chemosh Pasian pen an ahau sak pasian ci-a a ngaihsut uh hi a, kum sim in naupang khat ta tawh meihal biakna a piakden uh ahi hi. Mahlon in Ruth tawh ki thei kha a, mihing nuntakna biakpiakna a neih a hoihlohna leh a nungta Jehovah Pasian thu gen den hi. A sawtna teh Ruth in zong um ahih manin, naupang meihal biakpiakna langpan hi. Tua hangin Naomi ta pa nih ten thahna thuak lawh hi, ci uh hi.
Bangbang hi leh Naomi pen kamsiatna teng atung ah hong tung a, lametna teng bei siang kiuhkeuh ta mawk hi. Nuntakna ah mikhat in tuah khak ding a ut huailo penpen teng tuak kha hi.
Bethelem ah ciah kik sawm
Naomi in a kingakna a pasal leh a tapate nih om nawnlo ahih ciangin Bethlehem, a khualui ah ciahkik in a-u, anaute va muh kik ding lunggulh hi. Amo te nih in zong zuih ding sawm uh hi. Ahi zongin Naomi in, “Hong zui kei un, na-nu-leh pa te kianguh ah ciah kik un la, pasal dang nei un. Banghanghiam cih leh, ken tun pasal nei in tapa bang nei phial ding hi talengh, ngak zolo ding hi uh teh,” ci in gen hi.
Ruth khensatna
A monu Orpah in Naomi genna hisa in, inn lam ah ciah kik hi. Ahi zongin Ruth in Naomi zuih ding khensat hi. “Kei, ciah in hong sawlsawl nawn ken, na paipaina kong zui dinga, na mipih te kei mipih hi-in, na pasian keima pasian hi ding hi. Sihna simloh in hong khen leh Pasian in hong dawm kei ta hen,” ci hi. Hih khensatna leh ngaihna awkhum azak ciangin Naomi in Ruth tonpih in Bethlehem, a khualui uh zuan in pai hi.
AMipih ten Enneu in deihlo
Bethlehem khua atun ciangin a khuapih ten na muak uh hi. Nidang lai a, Naomi tawh kibang nawnlo ahihna amuh uh ciangin lamdangsa uh a, “hih ih muh pen Naomi mah hiam?” ci-in ki dong uh hi. Aman tua bang azak ciangin, Noami (mi nuamsa) hong ci kei un, Mara (mi tuahsia) hong ci un ci-in dawng hi. Hih kammal izak ciangin Naomi in a tuahkhak thu hangin bangzah takin haksa sa hiam cih kimu thei hi.
Tua ban ah, Naomi in Moab numei, milim bia khat a tonpih thu atheih uh ciangin, “ih gamah hamsiatna hong pua hilo na hiam, taikhia in,” ci bangin na deihloh bawl lai uh hi. Tua kawmkal pan amah a panpih ding a behte na om ahih manin huutna ngah hi.
Ruth thu manna leh cih takna
Ruth in a teeknu keem (vaak, don) ding cih khensatna aneihmah bangin nasep zong pah hi. Hih hun laitak Judah gamah mangbuh kilak laitak tawh ki tuak hi. Ruth zong mi’ lokhat ah buhsang top theih nading phalna ngen hi. Nasem makai pa in phalna pia a, tua bangin zingsang pan kipan themzong khawllo in buhsangh te tawm hi.{( Israelte thukham ah, an alak uh ciangin, ansangh te leh a lakna pan akiatsuah te uh, mizawngte leh peemta te atop sak ding dinguh Pasian thupiak ahi hi (Siampi 23:22)}
Sun pawl ciangin lo neipa hong pai a, nasem teng ban hopih hi. Tua leh numei no khat (Ruth) zong mukha a, athu teng kidong uh hi. Nasep ahahkatna amuh ciangin pakta pah a, mundangah a pailoh nading in gen hi. Nasemte kiangah zong anvui kiate suakta tak atop sak ding leh kitheih mawh bawl a, numei nu ading a na kiatsak ding uh zong vaikhak hi. Numei kiangah adang ataak leh aduh bangbang nasemte tawisa tui zong adawn ding gen hi. Tua banah a sun an zong a kham pikpek in ne sak hi. Nitak aciah teh mangbuh tampi tawh inn ciah a, a tonu Naomi in lamdang sa mahmah hi.
Naomi in Ruth makaih
Naomi in Ruth gamtatna teng leh mihaupa hopih zia teng azak ciangin maban Ruth gamtatzia ding teng gen hi. Naomi gen bang lian in azing teh, loneipa Boaz ancilna phualah vapai a, acih bang lian in vasem hi. Boaz in Ruth gamtatna diksa a, “midang te kiangah pailo a, kei kiang nong pai ka lungdam” ci hi. Tua pan in Boaz in, nang hong tan ding kei sang tanau bulzaw khat om hi. Tuapa kiangah ka gen ding hi, cih vai khak hi.
Ruth Boaz’ zi suak
Boaz in a zingciang-in, khua makai 10 teci dingin sam a, tanau bulpa kiangah, Naomi innkuan omzia teng gen in, amonu Ruth omzia teng gen a, amaute tatkik huai ahihna, atan penpen in Ruth tenpih ding ahihna, teci te maiah gen hi. Behbul pa in ahih zawhlohna ding agen ciangin, Boaz in Ruth leh Naomi neihsa te tanh in, Ruth zong ama’zi hong suak hi. Boaz leh Ruth in ta hong nei a, amin Obed hi in, Obed in ta nei in, Jessy hi a, Jessy ta pen kumpi David ahi hi. Jesu Khris khang pen David pan in kisim hi. Gamdang numei khat David kumpi pian na ding hong suak hi.
Thukhupna
Ih mihing utna leh lunggulhna bek i uangsak luat ciangin Pasian thupiakte ki manggilh cip kha thei hi. Tua ciangin Pasian mahmah in hong itluat manin, hong thuhilh a, ama’ thuman lampi ah hong kha kik hi.
Thu-um mite in Pasian innpan i paikhiat ciangin haksatna kituak thei hi. Pasian inn ah an tampi om a, mundang I pai hang i-kha gilkial veve hi. Hih bang hun ciang khua phawkkik thei a, Pasian inn ahi antamna Bethlehem ah i ciahkik ding ki sam hi.
Naomi in deihsakna tawh amo nu Ruth ahilh, a makaihna hangin, anung sangah thupha tampi hong piang hi. Deihsakna in midang te tawh kizop na ah lam honsak den hi.
Ruth ahih leh angsung khuallo, mi ading adeihsak numei ahi hi. A tupna a taangtut dong a delh numei ahi hi. Pasian in ama’ ngiimna a tangtun na dingin mihing citak leh upna nei mite teel ahihna hih Ruth nuntakna pan i mu thei hi.
Dotna
Naomi innkuan sung omzia gen in.
Banghangin Bethehem nusia in Moab gam zuan hiam?
Bang hangin Moab ah teng suak lo in, Bethlehem ah ciah kik hiam?
Amonu Ruth bangci pattah hiam?
Ruth bang minam hi a, bangci bangin Naomi innkuan sung tung thei hiam?
Naomi in a nungsangah ciah kik ding asawl ciangin Ruth in bang ci khensat a, bangci dawn kik hiam?
Bethlehem atun ciangin bang sem hiam?
Naomi in agamtatzia ding bang ci gen hiam?
Mihaupa, Boaz tawh bangci ki muh hiam?
Bangci bangin Boaz zi suak thei hiam?

