Kei Gamtat Bangin Gamta In (I Kor.11:1; Phil.3:17)
Kap Za Khai (Photoh)
Thupatna
Tuhun Khristiante in tate tungah thuhilhna ah ahi zongin, midangte tungah thuhilhna ah ahi zongin “Kong hilhna bangin gamta in la, ka gamtat bangin gamta kei in,” ci-in kithuhilh den hi. Hih bang thuhilhna pen Khristian kithuhilhna mah ahiam ci-in hoih tak-in lungngaih kik huai ka sa mahmah hi. Banghang hiam cih leh hih bang kammal tawh kithuhilhna Lai Siangtho sungah a om loh man zong hi a, tu-in hih thu enpha kik ding hi hang.
Kuate’ Kammal?
“Kong hilhna bangin gamta in la, ka gamtat bangin gamta kei in,” cih kammal le kithuhilhna pen ka khialh kei leh Kawlgam Galkap ki-ukna hun sunga hong piangkhia kammal hi leh kilawm a Pasian theilo mi ginalote’ kithuhilhna cih ding hi. Amau teng a ut bangun a gamtat khit ciangin mipite tungah deihsakna lungsim tawh thu hilh a kisakna un a genkhiat uh thuhilhna kammal hi a, a tungtham in a hi mahmah tawh kibang na pi-in a sungthu ah kawi ahihna kimu thei hi. Gentehna in zukham papi khat in a tapa tungah tua bang kammal tawh thuhilh thei hi. Ahi zongin a tapa pen hoih zo tuanlo hi. A taktak in hi leh a pa mahmah in a hoih masak photphot ding hi a, tua khit ciangin thuhilh leh a tapa zong hong kikhel pan ding hi. Bangbang ahi zongin hih kithuhilhna kammal pen lawki mite’ kithuhilhna kammal hi lel a, Khristiante’ kithuhilhna kammal hi lo hi. Tua ahih manin Khristiante in hih kammal i zat ding leh i dinmun le i hihna i ki-et phat kul ding hi.
Khristian’ Kammal?
Khristiante’ kithuhilhna kammal pen lawkite’ a tawh kilehbulh hi. A kammal in hi leh “Kong hilhna bangin gamta in la, ka gamtat bangin hong gamta in,” cih ahi hi. Hih kammal pen Khristian kithuhilhna zia ahi hi. Paul in zong Korinth thu-ummite tungah a thuhilhna hi a, “Tua ahih ciangin kei’ gamtat bangin na gamtat nadingun kong thuum hi (I Kor. 4:16).” “Kei in Khrih bangin ka gamtat mah bangin note zong kei gamtat bangin na gamta un (I Kor.11:1).” Filippi pawlpi kiangah a laikhakna ah zong Paul in, “Sanggamte aw, keima gamtat bangin hong gamta niloh un. Note etteh dingin a hoihin kote hong gamta ka hih manun, kote gamtat bangin a gamtate na etteh un (Fil.3:17). ” Paul in thu-ummite pen amah bangin upna thu-ah picing ding, lungdamna thu tangkona ah hanciam niloh ding, nuntakna sungah bangbang tuak zongin Khrih sungah lungdam den ding, khat le khat ki-itna tawh kihuh kipanpih den ding cih deihna tawh hong hilh hi a, amahmah zong tua bang lian mah in nungta ahih manin thu-ummi khempeuh zong amah bang i hih ding hong deih hi. Ama nuntak bangin i nuntak ding hong zawn hi. Ama gamtat bangin i gamtat ding hong sam hi. Ama nasep bangin a sem dingin hong kal hi. Hih in a khangcingsa le a picingsa Upna pa ii hong thuhilhnate hi ci-in ka pulakkhia nuam hi.
Khrih’ thumangna leh a thu nuntak pihna pen Khristian nuntakzia ahi hi. Khrih thumang masa lo pi-in ama nung kizui thei lo hi. Tua mah bangin gam makai khempeuh, pawlpi makai khempeuh le nulepate in Khrih sungah Khrih’ tate hih masak kul a, tua hihna (being) bangin mipite le tate tungah thuhilh in makaih theih ding kisam hi. Ei mahmah in etteh huai i hih masak ding kisam hi. Alang khat-ah Paul cih bangin zuih ding haksa mah dinga, ahi zongin tua pen Khrih a nei taktakte’ a dingin hih zawhloh a phamawh thu ahi hi.
“Kong hilhna bangin gamta in la, ka gamtat bangin hong zui in,” i cih theih nadingin; (a) Ei mahmah in Khrih’ sungah i om masak ding, i piangthak masak ding kisam hi.
(b) Ei mahmah in Khrih’ bangin leh Khrih’ hilhna bangin i nuntak masak ding kisam hi.
(c) I hihna bangbangin i tate le midangte tungah i hawmsawn ngam ngiat ding thupi hi.
Nulepate in tate tungah, “Na nulepa’ hong hilhna bangin gamta un. Na nulepa’ gamtat bangin hong zui den un,” ci-in i cih ngam ngiat ding kisam hi. Hih bang cih ngamna in i Khristian hihna taktatk pulakkhiatna kilatna ahi hi.
Jesuh in zong, “Keimah in ka Pa’ thupiaknate zui a, hong itna sungah ka om mah bangin, note in ka thu piaknate na zuih uh leh, kei sungah na om ding uh hi. Ka thupiakna ahih leh, keimah in no kong it mah bangin note khat leh khat na ki-it un (Jn.15:10,12),” ci-in ama nuntak gamtat bangin a nungzuite in zong a nuntak gamta dingin Jesuh in hilh in sawl hi. Jesuh thuhilhna sungah, “Kei cih bangin gamta in la, ka gamtat bangin hong zui kei in,” cih bang om ngei lo hi. Jesuh in tua bang thuhilhna deih lo hi. Tua sangin amah a um khempeuh in ama bang lian in a nuntak ding Jesuh in lunggulh zaw hi.
Ahi zongin Phariseete, Lai Siangtho siate in tua bangin thuhilh in nungta uh ahih manin Jesuh in amaute phunsan hi. Amaute “hankhuk” (Matt.23:27; 25) tawh na genteh bek tham loin, a nungzuite kiangah zong tua bang mite kidop huai hi na ci hi (Matt.16:5;12). Tua ahih manin Jesuh Khrih thuhilhnate leh Paul thuhilhnate i lungngaih tak ciangin Khristian nuntakna sungah Jesuh Khrih’ thumang ding le ama deihna bangin i nuntak ding, i nuntak gamtat bangin midangte tungah i hilh ding le i zuihsak ding, i theihsak ding, i muhsak ding i hihna siangtak in kimuteel thei hi.
Thukhupna
Tu-in Khristiante in “Kong hilhna bangin gamta in la, ka gamtat bangin hong zui kei in,” cih thuhilhna paihkhiat ding hunta hi. Banghang hiam cih leh hih pen Pasian theilo/neilote’ kithuhilhna kammal hi a, ei Pasian a neite in hih bang kammal i zatzat lai leh i hihna hoih tak kingaihsut phat huai mahmah ka sa hi. Khristian cih pen Khrih nungzuihna ahih bangin i gen le i sep a tuaksak den dingte, i sep le i gen zong a kikim den dingte ihi hi. Tua ahih manin eite’ zat ding kithuhilhna kammal ahih leh Paul’ pulak bangin “Kei gamtat bangin na gamta in,” ahi hi.
Laibu Saal / Zomi eLibrary

