A MANPHA LAWHCINNA. Agelh ~ T. Sawm Lian

Date:

A MANPHA LAWHCINNA

 

Agelh ~ T. Sawm Lian

 

 

Lawhcinna pen a lawhcing sakte tawh kizui-in kibangkim lo hi. Pawlkhat adingin cidam taka om pen lawhcinna ahih laitak-in, neih le lam a hauh kei leh a lawhcing lo-a kingaihsun mi om hi. Mi​​ pawlkhat in minphatna pen a lawhcin sawmna uh ahih laitak-in, mi pawlkhat pen innkuan nuam bawl, a sawm cinten hi thei uh hi. Sum a hauhloh hangin lawhcing lo dana na ngaihsut mi khat pen innkuan nuam a piansakna hanga lawhcing a kisa mahmah om thei hi. Tua hi a, lawhcin i sawmna leh i lawhcin nopna pen kibang lo cihna hi. A mihing tawh kizui-in kilamdang thei cihna hi. Tua ahih manin lawhcinna pen i tupna, i sawmna khatpeuh sepzawhna hi, ci leng kikhial lua lo ding hi.​​ 

 

 

Lawhcinna pen nasep khatpeuh a beina hi lo a, nasep khat pan nasepna dang khat a kahtoh nading ahi hi. Lawhcinna-ah lungkimna om a, lungnopna leh thalawpna zong om ahih manin manpha mahmah hi.​​ 

 

 

Tai kidemna mun ah akhatnate in a kidempih mite sangin a zah 4/5 in hatzaw tuanlo uh hi. A hatna uh pen neucik, tomcik bek zong hithei a, khepi cia bek a kigamlatna zong hithei hi. Tua mah bangin, mi lawhcingte pen midangte sangin nak takpi’n a pilzaw leh a siamzaw hi tuan lo uh hi. Mite a lungkiatna mun leh lawhsapna-ah zong kuhkal taka a sem tantante ahi hi.

 

 

Lawhcinna pen bangbang ahi zongin, baih taka neih theih lawhcinna pen manpha taktak lo hi. Lawhcinna thupi leh leitung tangthu a mi lawhcing atamzaw pen baih taka lawhcing hi loin, haksatna leh gensiatna, thuakna tampi kawmkal pana a​​ khuasuak, mi sep nop nawnloh zawh, mi lungkiat zawh cianga zong a sem tantante ahi uh hi.​​ 

 

 

‘Lawhcing dinga sep’​​ leh​​ ‘lawhsam lo dinga sep’​​ pen kibang het lo hi. Lawhcin sawma sepna in thalawpna leh kipiakzawhna tonpih a, lawhsam lo dinga sepna-ah hangsanna taktak om theilo hi. Lawhsap laulohna bek tawh sep sangin lawhcing lo thei​​ lo dinga sepna pen manpha zaw hi. Ahih hangin lawhsapna a om khak zenzen leh zong thathak lak nadingin zatsiam kisam hi. Italian Renaissance hun laia mi thupi Michaelangelo in,​​ Ka siamna nei dingin bangci bangin sem ka hiam cih mite in thei leh, tu-a Kadin muna ka tun theihna pen lamdang sa lo ding uh hi’​​ ci hi.​​ 

 

 

Leitung nuntakna pen haksatna leh buaina bek tawh kidim lo a, nopsakna leh lungnopna hun zong tampi om hi. Khuasuak​​ (survive)​​ dingin haksatna tampi phutsuak kisam a, tua bang lo-a baih taka lawhcin sawmna pen lungsim maanlo leh thuhoih lo ahi hi. Pengpelep nuntakzia pan sin ding thupi mahmah om hi.​​ 

 

 

Biology sangnaupangte in pengpelep piankhiatdan sin uh hi. A tui​​ (cocoon)​​ sung panin hong suakkhia ding ahihna leh lungduai taka ngak dingin siapa in naupangte hilh hi.​​ 

 

A tui sung pana pengpelep hong piangkhia ding pen ngaklah takin naupangte in en uh hi. Tua banga a et laitak un haksa sapipi leh thasan in pengpelep piang​​ dingin hong kithawi hi. A siapa un khoih lo-a en ding bekin a hilh hangin, sangnaupang khat in tua banga haksa sa mahmah a pengpelep suak ding pen hehpihhuai sa lua ahih manin va panpih a, baih taka hong piankhiat theih nadingin cocoon pen va honsak hi. Ahih hangin pengpelep pen si mawk hi!​​ 

 

 

Siapa hong kileh kikin, pengpelep si a muh ciangintheisiam pah hi. A hatna khempeuh tawh haksa sapipi-a piangkhia dingin a kibawl ahih manin panpih kisam lo a, tua banga haksa taka a piankhiatna pen thahatna a neih nadinga kisam ahi hi. Tua pen a khuasuak theih nadinga leitung ngeina ahi hi.​​ 

 

 

Tua mah bang ahi hi. Leitung nuntakna sungah haksatna leh lawhsapna khawng pen mihingte hoih nading leh thahat zawk sem nadinga kikoih ahi hi. Tua hi lo-a baih taka nuntak khuasuak sawmna pen lungkiatna leh nuntak manpha lo taka zat theihna ahi hi.​​ 

 

 

Na lawhcin sawmna tektekah lawhcing khinlo ding hi teh. Tua hangin thanem​​ leh lungkia-in om kei in. Alexander Graham Bell in a zi bil/beng hoihlo a zat ding van bawl a sawmna lamah​​ telephone, kiho theih nading mukhia a, a tupna takah a lawhcinloh hangin, ama ading leh mi tampite phattuam nading bawlkhia a, tuhun ciangin tua a muhkhiatna tungtawnin leitung mi a tamzaw tham in meetna leh noptuamna tampi ngah hi. Lawhcin nasawmna hanga​​ na sepna mun san takah na lawhcinloh hangin, a manpha dang khatah lawhcing thei veve hi teh.​​ 

 

 

Hih munah lawhcinna i gen ding pen a neu leh a lian cih omlo a, a meetna pen sum bek tawh kiteh lo a, nasep​​ (service)​​ i manphatna​​ (value)​​ pen a​​ sepkhiat​​ (output)​​ lamah kiteh zaw hi. Muhkholhna​​ (vision)​​ leh tupna mun​​ (goal)​​ kician nei a, tua mun tun theih nadingin geelna hoih neih theih nading leh, tua lawhcin nading a nawngkaisak thei thu tuamtuam - launa, lungkiatna, lunggimna leh haksatna tuamtuam zawh theih nading leh, lawhcin nadinga kisam tuamtuamte pen i gen sawm ahi hi. Maan lo taka gualzawhna lam hi loin, manpha taka lawhcinna lam pen i gensawm ahihna mangngilh kei ni.

 

 

Source:

 

Nuntak Manphazaw Tawh Lawhcinna​​ (Laibu)

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related