DEBORAH Kamsan na leh galhanna Tawh Mipi galsim ding amakaih numei

Date:

 

DEBORAH

 

Kamsan na leh galhanna

Tawh Mipi galsim ding makaih numei

Thukhente 4:5; Hebia 11:32-34

Agelh ~ Rev. Dr John Thang Hum leh​​ 

Dim Lun Zam

 

Deborah khiatna pen​​ “Khuai”​​ cihna hi. Pasian kihta innkuan sung pan khang khia ahi​​ hi. Amin phuakte in anu leh pate nasepsa te tawh khil khawm in mailam ah mite huh-a, manlah lua ding cih na tawh​​ “Khuai”​​ ci-a​​ na phuak hi kha ding hi. Taanglai hun in​​ ‘khuai’​​ a minnei leh ganhing lak ah a pil mahmah khat a ki ngaihsun hi. Agalte tungah phu la kik ding khuai bangin deh ding cih na lim zong la hi.

 

 

Pasal nei a, a pasal min Lapidoth hi​​ (Thukhente 4:4). Ta aneih lam bel kigen lo hi. Hebrew kam in Lapidoth pen numei min danin tawp hi. Gentehna Lusei ten Muana, acih leh pasal hi a, Muani acih leh numei cihna hi. Tua dan in a pasal min pen numei hihna dan tawh tawp hi. Ahang pen​​ pasal meidawi khat ahih man hi kha dingin​​ ki um hi. Ameidawi hangin anun nem mahmah khat hih tuak hi. Deborah pen thu tangtak gen ngam, pasal vai, hangsan khat ahih manin Lapidoth in ama’ ziatawh ki leh bulh vet khat zi in nei a, anung pan thapia in, tawsawn ahihna ki lang hi.

 

 ​​​​ 

Atenna mun pen Ephariam gam, Bethel leh Ramah khua kikal teng ahi​​ hi. Isrel mite thukhen 15​​ (Eli leh Samuel zong ki sim tawh 15 pha)​​ te lak ah khat ahi​​ hi. Nisuh kung nuai ah omin Pasian gensak thu gen in kamsang in mite thukhen hi. Tua mun a om nisuh kungte amin​​ “Deborah nisuh kung”​​ cih min pua sak pah hi.​​ 

 

 

Deborah in Pasian kiang pan thu ngah a, mite tungah​​ gensawn in, maitang zahtak neilo in, thuman tak a thukhen khat ahi​​ hi. Hi bangdan numei pen Kha Siangtho’ vangliatna ngahkei leh a haksa mahmah​​ ding thu​​ ahi​​ hi. Ahi zongin​​ amah hangsan in Pasian cih bang genkhia hi. Thukhen makai pipa Ehud si khin ahih manin​​ Pasian mite​​ (Israel)​​ in Pasian’ deihloh in gamta zel uh hi. Hih hun pen Kanan gam kumpi Hazor khua mi Jabin uk hun sung ahi​​ hi. A galkap mangpa Sisera in sik sakol leeng 900, leh galkap 100,000 nei a, Israel miten galkap 10,000 bek nei uh hi. Agal te pai in Pasian mite bawlsia zel hi. Tua ciangin, Israel miten Pasian hotkhiat ding ngen zel uh hi.

 

 

Gal sim ding thu ngah

 

 Nikhat Deborah in Pasian kiang pan thakhatthu in thusuak ngah hi. Naptali minam Ahinom tapa Barak tungah kamtai paisak a, mi​​ (gal kuanding)​​ a khaihkhop nading thu gen hi. Sisera galkap mangpa ka to dinga Kishon gun kiang ah kido nang kagen ding ci hi. Pasian in eite zawhna hong pia ding hi, ci-in gensak hi. Barak thukim mahmah in,​​ “Nang, na pai leh bek kei zong kong kuan ding hi,”​​ ci-in gen sakkik hi. Deborah in,​​ “Kei Pasian in hong gensak thute bek agen​​ kahi aa, galdo ding nang tavuan hi, kei hong pai kei ning,”​​ ci lo in,​​ “kenzong hongzui ning ei, Pasian in numei khut sungah galzawhna hong pia ding hi,”​​ ci pah lian hi. ​​ Numei khat galmai ah pai ding cih pen Kha Siangtho piak hangsanna hang bek hikeileh pai ngamlo ding hi. Deborah, Barak tawh Kadesh dong pai pah hi. Barak in Napthali minam pan leh Zebulun minam pan galkap 10,000 sam hi. Barak makai ding atel na pen, ama’ sung ah muanhuaina mukhin hi cih kigen thei hi. Kamsangte in Pasian deihna tel uh ahih​​ manin​​ Pasian piak banga a teel ahi​​ hi.

 

 

 Sisera in hih thu azak ciangin sakol leeng galkap 900 leh galkap dang tampi tawh Isarel te gun kiangah ki tuah ding hong kuan hi. Israel ten sakol leeng neilo a, galkap tha zong azah kua bangin tawmzaw hi. ​​ Thatang leh thatang ki si ding hi leh zawh nadingthu om​​ vetlo hi. Barak leh galkapte lungsim sungah launa om kha ding hi. Tua laitak in Pasian​​ kammal zakkik ding kisam ahih manin​​ Deborah in khatvei gen pha kik in,​​ “Lau kei un, tuni in Pasian in galzawhna hong pia ding hi,”​​ cih gen pha kik hi.​​ 

 

 

Jael zong Topan zangh

 

 

 Pasian in a kamciamna kem ahih manin a mite lampan pang in agalte anawt mang hi. Galte khatzong siit loin avatmai uh hi. Gal kilel cih atheih ciangin galkapmangpa Siseria zong a sakol leeng tungpan kum in a khe tawh a taai hi. ​​ Mun khat atun ciangin buuk khat mu a, amite zong ameltheih dan hileh kilawm sa hi. Tua buuk nei pen Heber, Kenite mi, Moses makpa Hohab’ suan leh khakte khat na hi a, Siseria ading gal danin omlo ding ngaihsun hi. Seseria zong gimlua mahmah ta ahih​​ manin​​ tua Jael, Heber’zi buk sung vatung hi. Jael in zol-a,​​ “Lau ken, hih​​ lai ah om in,”​​ ci-in na gen hi. Sisera in tui anget leh Jael in bawngnawitui na pia in, tuakhitteh puan khungin na ihmu sak hi. Sisera gimlua in, na naksia pah dapdap hi. Jael in bang hih ding cih ngaihsut leh geel khitsa in nei hi. Hih Jael​​ zong numei hangsan mahmah khat ahi​​ hi. Ahang pen numei khat I, inn sungah mithahat galkap mang khat valut sakding pen abaih hetlo khensatna mah hi zel hi. Ahizong Pasian piak tha leh pilna mah kisam hi. ​​ Sisera in,​​ “kongkhak ah nading inla, hong dong aom leh gen kei in,”​​ ci-in vaikhak hi.​​ 

 

 

Jael in hunhoih la in asep dinga,​​ angaihsut teng semta hi. Pai khiankhian in buuk khihna khet phim khat la in, sekpi tawh Sisera lutang ah khen cip suk hi. Tua​​ khit deuh ciangin Siseria nung a delh Barak hong tung hi. Jael in Barak samin Siseria luang a sisa in lak hi. Tua hun pan ki pan Israel in agalte tungah thahat semsem in Jabin kumpi pa mahmah zong azo hi.

 

 

Deborah La phuah Siam

 

 Tangthu sungah guallel mi peuhmah in, laphuaklo zaw hi. Laphuak peuhmah gualzo vive na hi pian hi. La phuak zong abaih ziau thu hilo hi. Ngaih sunsun​​ a phuak vive leh lakam gui kihual dingin phuak zong kul hi. Lapawl khatte bang la-el​​ (kikona, ki engcihna)​​ cih zong omlai hi. Deborah la phuak te sungah, Pasian phatna, galte el- cihna, Pasian zatna, Israel te cihtak loh zulhzauna agen na, Israel minam tuamtuam te sung pan galsim nuamlo te aphuah, Sisera athat numei Jael pahtakna, Sisera nu’ ii​​ kimuan na lungsim puak zia leh numei dangten a dawn kikna, Pasian a muang mite Pasian in thupha a piakna te kihel kim hi.

 

Galzawh na ding a sem khawm mite:

 

 

Hih Deborah tangthu sungah galzawh nading mi (pawl leh lawm) ki sam hi. Deborah kia bek in galzo hi tuanlo hi.

 

  • Deborah- Pasian mite​​ in​​ lam​​ akhialh​​ ciangin Pasian aw azading mi kisam hi. Kamsang te in Pasian hopihna ngah in, mite amawhna pan kisik a Pasian kiang aciahkik ding sam zel hi. Pasian ading a, kampau mite kici hi. Kamsang ten mite hansuah in, thapia in, lamlak hi. Deborah bang kamsang, ih pawlpi leh ih nasepna ah ih kisam hi.

 

  • Kamsang a kisap​​ mah bangin galkap mang, makai zong kisam hi. Makai ding omkei leh mipite​​ in apai nading theilo​​ uh​​ hi. Makaite hangsan kei leh mipi in zui ngamlo hi. Tua​​ ahih​​ manin​​ Barak bangin makai ih kisam hi.

 

 

  • Jael in a dinmun na thei hi. Kua lamah pang cih zong na thei hi. Amah pen​​ Israel​​ mi hilo napi Moses makpa’ suan leh khakte​​ ahi​​ hi. Moses mi namte azi ding alak na tawh Moses mite lamah hong pang hi. Zomi ten zi I lak ciangin zong azi pen a innkuan, beh leh phung khel in a pasal beh leh phung hong suak ta hi. Tua tawh ki bang hi.

 

  • Gal sim ciangin khat bek in septheih ahi kei hi. Mi tampi kisam ahi​​ hi. Barak in Zebulun mite leh Naptali mite galsim ding mi tulsawm na kaikhawm hi. Khat bekin mi 10 azawh leh tulsawm tha in, mi tulsawm mun sawm vei a zawh kul hi. Ahi zongin​​ athu bulpi pen mitam leh tawm hang hilo zaw in Pasian in hong ompihna hang hi zaw hi.

 

Thukhupna

 

Deborah nuntakzia, ahangsanna, a thungaihsut​​ zia, leh Pasian’ zatzia te ih muh ciang, mituam vilvel I cinuam kha ding hi. Makai pen, anu sungpan hong suak hi aci oma, a kisap hunin, akisapna zui in, hong piang hi a, bawltawm theih hi, aci zong om hi. Anih in​​ akisang khawm thei thu ahi​​ hi. Ahih hangin​​ athupi pen ah, veina, kigin kholh​​ tawntungna leh Pasian aw​​ zaknate​​ in​​ tawphah leh thu bulpi ahi​​ hi. Pasian in bang hih​​ ding hongsawl cih I tel​​ nak teh, hangsanna zong honglut hi.

Tua banah, makai te in, midangte zotsiam ding, kihel sak theih ding zong thupi hi. Thahatna I neih hang, mihing khatbek in asep zawh tawm mahmah hi. Adiak in, na lianpi sepna ah, mihing khatbek tha tawh a piangzo kei hi. Mitampi in sem leng akizo thei thu ahi​​ hi. Adiak in, Khris kumpigam lamna ah, mikhatbek in septheih hilo a, mi tampi sepkhop ding ahi​​ hi. Pawlpi sungah zong mimal in hih nasepna, hih pawlpi, hih lungdamna​​ thu tangkona ah, kei tavuan, kei mahmah in kaseploh phamawh ding cih​​ I​​ tel takteh nasepna ki zo theipan hi. Hih Deborah tangthu pan in etteh theih ding thutampi ih mu hi.

 

Dotna:​​ 

  • Deborah innkuan nuntakna bang cidan hiam?​​ 

  • Ama zia bang ci nam hiam? Bang ci ki theih hiam?

  • Pasian in amah a piak letsong bang hiam? Aman bang ci zat hiam?

  • Deborah in bang hang Barak makai ding teel hiam?

  • Barak in banghang ‘nang na pai leh kong pai ding’ ci hiam?

  • Galsim lo minam te kua hi a, Deborah in la sungah bangci gen hiam?

  • Jael koi pan hong pai, bang minam hiam? Aman bang hang​​ Sisera​​ thah ding ngaihsun hiam?

  • Hih hun khiat ciangin kum bangzah sung Israle ten gal nei lo hiam?

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related