NI 39 NI : NA NUNTAKNA A KILEKKIM NADING(Ngimna’ Tasawn Nuntakna -Laibu)

Date:

NI SAWMTHUM-LE-KUA NI

 

NA NUNTAKNA A KILEKKIM NADING

 

Nuntak a khiatna a theilo mite bang hilo-in

a thei mite hihdan mah bangin

vaipuak a thei lungsim tawh nungta un.

Efesa 5:15​​ (Ph)

 

Mi gilote’ khialhna hangin

lampi maanlo khat totlawh kei unla

na kilekkimna mansuah kei un.

2 Peter 3:17​​ (CEV)

 

Mi kilekkimte thupha ngah ahi uh a, amaute mi khempeuh sangin sauvei kipzaw ding uhhi.​​ 

 

Khuakhal sunga kibawl Olympic kimawlna pawipi ah kidemna a thupi mahmah khat pen pentathlon kici, kimawlna nam nga kigawm kidemna hi a, tua sungah pistol thaukap kidemna, sakol tuan kidemna, tai kidemna, temsat kidemna, leh tuipeh kidemna, cih teng kihel hi. Tua sunga kidemte’ lungtup pen nam khat le nih ah cih ciangbek hilo-in a nga bupin gualzo ding cih hi.​​ 

 

Na nuntakna zong ngimna nam nga kigawm kidemna khat hi a, tua pen na kilekkimsak ding kisam hi. Hih ngimnate Sawltak 2 sungah Khristian masate in zat-kisin uh a, Efesa 4 sungah Paul in gentelin Johan 17 sungah Jesuh in etsakna lim pia hi. Tua teng khempeuh pen Jesuh’ Thukham Lianpen leh Sawlpina sungah a tomin kiguang hi. Hih laibu sunga kigen khempeuh pen tua thu nihte mah tomlakna ahihi. Tuate pen na nuntakna aadinga Pasian’ hong geelsak ama ngimna ngate hi:

 

  • “Na lungsim khempeuh tawh Pasian it in”:​​ Pasian’ lungkim nadingin nang hong kigeel ahihman​​ in na ngimna pen biakpiakna​​ (worship)​​ tungtawnin Pasian it ding, cih hi.​​ 

  • “Na vengte nangmah bangin it in”:​​ Mi’na a sepsak dingin nang hong kisui ahihman​​ in na ngimna pen sepkhiatna​​ (ministry)​​ tawh midangte tungah itna lak ding, cih hi.​​ 

  • “Pai inla thuzuite suaksak in”:​​ Thupuak nasep khat aadingin nang hong kibawl ahihman​​ in na ngimna pen hotkhiatna thu tangkona​​ (evangelism)​​ tungtawnin Pasian’ thu hawmsawn ding, cih hi.​​ 

  • “Amaute tuiphum​​ inla...”:​​ Pasian’ innkuanpih dingin nang hong kiseek ahihman​​ in na ngimna pen kilawmtatna​​ (fellowship)​​ tungtawnin ama pawlpi tawh kisun ding, cih hi.​​ 

  • “Na khempeuh a seem dingin amaute hilh in”:​​ Khrih tawh a kisun dingin nang hong kipiangsak ahihman​​ in na ngimna pen thuzui suahna​​ (discipleship)​​ tungtawnin picinna ah khanglian ding, cih hi.​​ 

 

Thukham Lianpen leh Sawlpina ah kipumpiakna lianpen tawh Khristian lianpen nasuak ding hi.​​ 

 

Hih ngimna nga teng kilekkim takin letkip ding pen baihlo hi. I lainat zawkdeuh ngimnate ultungsakin a dang teng pampaih cihdan nam i hithei pahpah hi. Ahi zongin lungkip neihtheih nadingin beelpawl neuno khat ah kihelna, na kha cidamna maanmaanin etphat zeelzeelna, nang’ aituam laibu sungah na khantohnate ciaptehna, na theihkhak thute midangte tungah hopsawnna, cihte tungtawnin na nuntakna a kilekkim nading leh na lampialloh nadingin na kikem thei hi. Tua teng pen ngimna’ tawsawn nuntakna aading sepkhiatna thupi lite hi. Lampialloh ding mah na thupi ngaihsut leh a nuai-a hihdet thute​​ (habits)​​ naneih ding kisam hi.​​ 

 

Kha thu-a kithuahpih ahihkeileh beelpawl neuno khat tawh tu-a thu kikum in.​​ Hih laibu sunga kigelh thukhunte kisunglutsak​​ (internalize)​​ theih nading lampi hoihpen ah beelpawl neuno sunga midangte tawh tua thute kikupnawina hi. Lai Siangtho in,​​ “Sik in sik mah a hiamsak mah bangin mihingte zong khat le khat kikhanto thei uhhi”1​​ ci hi. Khua le tual sung mah ah thutheihna khangpen hi. Kiholimna tungtawnin i lungsimte thakhauhin i ki-apnate thuklut thei hi.​​ 

 

Hih laibu sunga nipi kal khatta kibulphuh khenpi​​ te etphat nadingin lawm le gual pawlkhat kaikawmin Ngimna’ Tawsawn Nuntakna Laibu Simna Beelpawl khat naphuat ding nakpi-in kong hanthawn hi. Khenpi khatta-a om a khiatnate leh zat takpina cih thute kikumnawi un.​​ “Tua hileh bang hong hi ding?”​​ cihte leh​​ “Tu’n bang hih ding?”​​ cihte kidong un. Hih pen kei aadingin, ka innkuante aadingin, ka pawlpi aadingin khiatna bangci neih hiam? Hih tawh kisai ka hihding bang om hiam? Paul in,​​ “Na theihkhiat thute uh zat-kisin un”2​​ ci hi. Behlapna 1 sungah na beelpawl neuno sung ahihkeileh Nipini​​ Sang sungah zattheih dingin kikupnawi ding thudotnate ka gualsuk hi.​​ 

 

Kibeelpawl-a lai simkhopna in tua a laibu kia ii hongpiak theihloh hamphatna tampi hong ngahsak hi. Tua na sim uh thu le late tawh kisai ngaihsutnate nangmahmah in na pulak thei a, midangte’ pulakna zong naza kha hi. Nuntakna sunga etsakna tuamtuamte zong na kikumnawi thei uhhi. I gensa ngimnate nuntakpih takpi ding na kithawina uh ah khat le khat tha kipia-in thu kingetsakin na kipanpih thei uhhi. Eite a tuam tekin a khanglian ding hilo, kithuahkhawmin a khanglian dingte i hihlam mangngilh kei in. Lai Siangtho in,​​ “Khat le khat kihanthawn unla, khat le khat tha kipia un”3​​ ci hi. Hih laibu sim khawmin na zawhsiang khit uh ciangin ngimna’ tawsawn nuntakzia tawh kisai laibu dangte zong a ban zomin sim le-uhcin hoihpen hi.​​ 

 

Aituamin Lai Siangtho sinna naneih dingin zong kong hanthawn nuam hi. Lai Siangtho kammalte amau a kizatna thu-omzia tek tawh nasin theihna​​ dingin khawkneu tul val kong teelkhia hi. Hih laibu sungah Lai Siangtho letkhiatbu nam tampi leh laigual kilemkik tampi a kizatna a hang a kigentelna Behlapna 2 zong hehpihna-in na sim in. Tua khawkneute a kizatna a thu-omziate lunglut-huai mahmah hi taleh hih laibu, nisim​​ a simtheih ding zah khengvalin a sah luatloh nadingin tuate kong hel nawnkei hi. Ahi zongin Lai Siangtho cihpen khawkneu khatbek simding hilo a, laigual khawk​​ (paragraphs)​​ bup leh khawklian​​ (chapters)​​ bup bek thamlo, a bu bupin sim ding ahihi. Ka laigelh Aituam Lai Siangtho Sinzia Ding​​ (Personal Bible Study Method)​​ cih laibu in Lai Siangtho a sunglam thu panin sinzia​​ (inductive studies)​​ thu honghilh thei ding hi.​​ 

 

Nang le nang kha kisittelna maanmaanin nei in.​​ Na nuntakna sunga ngimna ngate na kilekkimsak theih nading lampi a hoihpen ah nang le nang ahun zui-in ki-etphatna hi. Ei le ei ki-etphatna Pasian in manphasak mahmah hi. I kha cidamna sittel ding leh etphat ding thu, Lai Siangtho sungah a tawmpenin ngavei bang kigen hi.4 Lai Siangtho in,​​ “Na upna taksa maw taksalo cih natheih nadingin nang le nang kisittel in. Na khempeuh ahi bangin saanna tawh taalkhia kei in. Nang le nang maanmaanin kisittel inla...khitkhia in. Kisittelna na kantanzawh keileh bang hiamkhat peuhmah hih in”5​​ ci hi.​​ 

 

Pumpi cidamna aadingin zatui siampu khat kiangah na kilah zeelzeel ding kul a, natna theihkhiatna lim thupite -- sikhang sikiam, cisa, pumpi gihna, cihte -- na kisittel ding kisam hi. Kha cidamna aadingin zong damna lim thupi ngate ahi biakpiakna, kilawmtatna, gamtatzia khangliatna, sepkhiatna, leh thupuak nasepna, cihte maanmaanin na kisittel ding kisam hi. Sepzia ding ngaihsut hong piakna ah Jeremiah in,​​ “I nuntakziate​​ limtak enpha-in i nuntaknate Pasian’ khutnuai ah gualpha ni”6​​ ci hi.​​ 

 

Saddleback Pawlpi sungah mimal aituam ki-etphatna a theih-ol khat kabawl uh a, tua in mihing a tul-a simte Pasian aadingin ngimna tawh nungtasak tuam hi. A laibu, ngimna’ tawsawn nuntakna sunga kha cidamna ettelna laibu, na deih leh hong email lecin kongkhak thei ding hi. Tua vanzat neuno khat in a cidam dingin leh a khanglian dingin na nuntakna hong kilekkimsak thei ahihlam natheih ciangin lamdang nasa​​ ding hi. Paul in,​​ “A kipatcil huna na lungsim thalawpnate uh tu-in gamtat takpina tawh kilekkimsak un”7​​ ci-in hong hanthawn hi.​​ 

 

Laibu khat sungah na khantohna gelhkhia in. Na nuntakna aadinga Pasian’ hong geelsak ama ngimnate cinsakna ah na khantohna hong thakhauhsak thei ding lampi a hoihpenin ci lehang kha laibu khat neihna hi. Tua pen nisim thupiang ciaptehna​​ (diary)​​ hilo a, nuntakna sunga na theihkhiat na mangngilh noploh thute ciaptehna hi. Lai Siangtho in,​​ “Eite i taalkhiatloh nadingin i zaksa thute kip takin i letcip cinten ding kinak sap mahmah hi”8​​ ci hi. Gelhkhia-a i ciapteh thute i mangngilh kei hi.​​ 

 

Gelhkhiatna in nuntakna sunga Pasian’ hong septe hong khentel theisak hi. Dawson Trotman in,​​ “Lungsim ngaihsutnate, lai tawh na gelhkhiat ciangin amau le amau hong kiphelsiang uhhi”​​ cithei den hi. Kha laibu khat neih nadingin Pasian in mite tungah gen ahihlam etsakna lim tampi Lai Siangtho sungah kimu thei hi. Gentehna-in​​ “TOPA’ lamlahna tawh Moses in amau khantohna thu gelhkhia-in ciamteh hi.”9​​ Israel mite’ kha khualzinna thu a ciamteh dinga Pasian’ thupiak, Moses in a naman pen lungdam lo nahihiam? Moses na thadah hileh Paikhiatna laibu sunga kigelh a vanglian nuntakzia thu manphate i sim khakei ding hi.​​ 

 

Na kha laibu pen Moses’ aa zahin mi tampi in sim khollo ding ahih hangin nang aadingin ahihleh thupi mahmah veve hi. Lai Siangtho NIV letkhiatbu sungah,​​ “Moses in a khualzinna a tunna tantan uh ciamteh hi”​​ ci hi. Na nuntakna pen khualzinna khat hi a, khualzinna cihpen laibu tawh a ciaptehtaak khat ahihi. Ngimna’ tawsawn nuntakna tawh na kalsuanna sunga na kha khualzinna na tunna tantan a ciamteh dingin kong lam-en hi.​​ 

 

Thuhoih thunuamte bek gelhkhia kei in. David’ hihdan mah bangin na muanlahna, na launa, leh Pasian tawh na kitaihtuahna, cihte zong ciamteh in. I thu theihna lianpente pen gimthuakna sungpan hongpai hi a, i khitui luangkhiate Pasian in ciamteh hi ci-in Lai Siangtho in honggen hi.10 Buaina khatpeuh hongpian simsimin tuate, Pasian in​​ na nuntakna sunga ngimna ngate a vekin na cinsaktheih nadingin zang ahihlam phawk in. Buainate in Pasian mah hong mitsuansak hi; midangte tawh a kinaizaw-in hong kilawmta​​ sak hi; Khrih tawh kisun gamtatzia hong neisak hi; sepkhiatna hong neisak hi; teci hong pangsak hi. Buaina a kici peuhmah ngimna’ tawsawn nam hipah hi.​​ 

 

Gimthuakna lianpi sungah psalm(late)​​ laphuakpa in,​​ “Mai-a khangthak mite in TOPA a phat theih nadingun tu-a a suak nailo mite aadingin ama sepsa thute gelhkhia un”11​​ ci hi. Leitunga Pasian’ ngimnate na cinsak zawh nadinga Pasian’ hong huhna thute tawh kisai teci panna a nusiat dingin maia khangthakte tungah leiba nanei hi. Tua pen vantung gam natun khitzawh sawtveipi tak ana kigengen laiding teci panna hi.​​ 

 

Na theih thute midangte tungah gensawn in.​​ Khangliat tohtoh ding na ut leh theihbehna a omtheih nading lampi a hoihpen ah natheih khitsa thute midangte tungah gensawnna hi. Paunak sungah,​​ “Midangte thupha a pia mi tungah tehzawhlohin thupha kipia hi; midang a huhte in huhna ngah uhhi”12​​ ci-in hong kihilh hi. Thu theihna a hawmsawnte in Pasian kiangpan tampi ngahbeh uhhi.

 

 Tu-in nuntak ngimna theitel ta nahihman​​ in tua thu, midangte tungah hopsawn ding pen nang’ vaipuak hita hi. Pasian in ama kamtai palai a seem dingin nang hongsam hi. Paul in,​​ “Tuin hih thute mah midangte tungah a gensawn thei dinga na muan nungzuite kiangah nagen ding kadeih hi”13​​ ci hi. Nuntak a ngimna tawh kisai, kei tunga midangte’ honghilh thute hih laibu sungah gelhin kong hawmsawn khin hi; tu-in hih thute midangte kiangah hopsawn ding pen nang vaipuak hita hi.​​ 

 

Nuntak a ngimna thu a theilo mi tampi natheih om theikha ding hi. Na tate, na lawmte, na vengte, leh na naseppihte kiangah hih thugilte gensawn in. Na lawmte khat kiangah hih laibu napiak leh ki-apna laimai tungah nang’ aituam ngaihsut thu gelhbeh in.​​ 

 

Na theih seemseem ciangin na theihna midangte huhna-in a zang dingin Pasian in hong lam-en seemseem hi. James in,​​ “Sep ding a maan thu khat theinapi-a a seemlo mi khatpeuh pen a mawh ahihi”14​​ ci hi. Theihna in vaipuak khangsak hi. Ahih hangin nuntak ngimna hopsawnna pen vaipuak mawhpuak cih ciangbek hilo hi; khan khat sunga hunpha hamphatna lianpen khat hi. Mi khempeuh in amau aading kigeelsak ngimna tek thei uh hileh leitung bangzahin hong kilamdang ding cih lungngai dih in. Paul in,​​ “Nungzui dangte kiangah hih thute nahilh leh nang pen Khrih Jesuh’ sila hoih khat na hi ding hi”15​​ ci hi.​​ 

 

PASIAN’ MINTHAN NADING BEK MAH​​ 

 

I theih thu i hopsawnna ahangpen Pasian’ minthan nading leh ama kumpigam khangliat nading hi. Khailupna a thuak ni ding zanin Jesuh in a Pa kiangah thukohna​​ (report)​​ nei a,​​ “Sep dinga nongpiak nasep zawhsiangna tawh leitung ah minthanna kong tun khin hi”16​​ ci hi. Hih bangin Jesuh in thungetna kammalte a pulak hunin i mawhnate hangin amah si nailo ahihman​​ in ama zawhsiang​​ “nasep”​​ bang ahiding hiam? Hih mun ah ama gennop pen mawhna hanga sihna​​ (atonement)​​ hilo-in thudang khat hizaw hi. Tua pen mai-a a thungetna khawkneu sawmnihte ah kimu thei hi.​​ 

 

Jesuh’ gennop thu pen Pasian’ ngimna bangin a beisa kum thum sunga a sepkhiat thu teng hi. A nungzuite Pasian thei-in a it nadingun huh hi​​ (biakpiakna thu); Khat le khat a ki-it nadingun hilh hi​​ (kilawmtatna); Picinna ah a khangliat nadingun a Kammal pia hi​​ (thuzui suahna); Mi’ na sepzia ding lakkhia hi​​ (sepkhiatna); Midangte kiangah a gensawn dingin sawlkhia hi​​ (thupuak nasepna). Jesuh in ngimna’ tawsawn nuntakna khat etsakna lim pia a, bangci neihtheih ding ci-in zong midangte tungah hilh hi. Tua pen Pasian a minthangsak​​ “nasep”​​ hi.​​ 

 

Tuni-in Pasian in tua nasep mah a seem dingin eite khempeuh hongsam hi. Ama ngimnate a nuntakpih ding bek hilo-in midangte zong tua bangin a septheih nadingun a huh dingin hong deih hi. Midangte Jesuh kiangah a paipih ding, ama kilawmtatna sungah a kihelpih ding, picinna ah a khangliat nadingun a huh ding, amau sepkhiat nading mun a zonpih ding, leh midangte kiangah a vaban dingin a sawlkhia ding, cihte-in hong deih hi.​​ 

 

Ngimna’ tawsawn nuntakna i cih, tu-a teng hi. Na khankum bangzah bangzah ahi zongin na nuntak hun a omlai teng pen na nuntak a hoihpen hunte a hithei hi a, tuni-in ngimna tawh nuntak a kipan thei na hihi.​​ 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SAWMTHUM-LE-KUANI

KA NGIMNA TAWH KIPAWL LUNGNGAIHNA

 

Lungngaih Ding Thu:​​ Mi kilekkimte thupha ngah ahi uhhi.​​ 

 

Phawk Ding Khawkneu:​​ “Nuntak a khiatna a theilo mite bang hilo-in a thei mite​​ 

hihdan mah bangin vaipuak a thei lungsim tawh nungta un”​​ Efesa 5:15​​ (Ph)​​ 

 

Ngaihsut Ding Thudotna:​​ Ka nuntakna aading Pasian’ hong geelsak ama ngimna​​ 

ngate panin lampial lo-in ka kilekkimsak theih nadingin hihdet ding thu li teng​​ 

lakah bang pen tawh kipankhia ding ka hi hiam?

 

 

 

Source:

Laibu Min :​​ Ngimna' Tawsawn Nuntakna​​ (The Purpose-Driven Life)

Laigelh :  Rick Warren

Lailet :​​ PLMangno (Power Translation Service)​​ raymang@gmail.com

Laibu bawl kum :​​ 2006

 

Laisim Mimalkim tungah Zotna :

Hih laibu pen ni 40 sung sim ding ahih manin nikhat in khatta(nikhat aita)​​ Laibu Saal website​​ (www.zomielibrary.com)​​ pan hong suah toto ding hi ung…

 

Hih laibu, abu ngiatin a deihte’n Lailet, laibu bawl​​ Sia PLMangno' email :​​ raymang@gmail.com​​ ah kidawp thei hi.

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related