NI SAWMTHUM-LE-SAGIH NI
NA NUNTAKNA THU NA GENSAWNNA
Pasian’ Tapa a um mite in amau sungah
Pasian’ teci panna ngah uhhi.
1 Johan 5:10a (GWT)
Na nuntaknate uh in Topa’ Kammal thawnkik uhhi...
Pasian na upna thu uh zong gingkhia hi.
Genbeh ding nangawn bangmah kong nei kei uhhi –
note pen a thu na hi pah uhhi.
1 Thesalonika 1:8 (Msg)
Pasian in na genkhiat ding Nuntakna Thu khat hongpia khin hi.
Thu-um mi khat nasuah ciangin Pasian’ kamtai palai khat zong a suak na hi pah hi. Pasian in nang tungtawnin leitung mite hopih nuam hi. Paul in, “Kote in Pasian’ kamtai palaite hihna tawh Pasian mai-ah thumaan thutak ka genkhia uhhi”1 ci hi.
Gensawn ding bangmah a neilo na kisakha thei ding a, ahi zongin tuapen na gamdaih nadinga dawimangpa’ hong khaktanna hi. Pasian’ innkuan sungah midangte na tunpih theih nadingin na zat dinga Pasian’ hong deihsak sinkhak thu tampi na nei hi. Lai Siangtho in, “Pasian’ Tapa a um mite in amau sungah Pasian’ teci panna ngah uhhi”2 ci hi. Na Nuntakna Thu sungah khen li kihel hi:
Na teci panna: Jesuh tawh kizopna na neihcilna tangthu
Na nuntakna-a theihkhiat thute: Pasian’ hong hilh na theihkhiat a thupipente
Pasian’ zia tawh kituak lainatna: na kinpen dinga Pasian’ hong suih thu le late
Lungdamna Thu: hotkhiatna thu
Na Nuntakna Thu sungah na teci panna zong kihel hi. Na teci panna cih ciangin na nuntakna Jesuh’ hong khelzia thu cihna hi. Peter in eite pen Pasian in “ama na a seem ding leh ama taangin a paukhia dingin, leh nang aading a sun a zanin hong sepsak thu midangte kiangah a gen dingin”3 hong teel hi, ci hi. Hih pen teci panna laigil hi a, Topa tawh kisai-a nang’ aituam sinkhak thute gensawnna hi ziau hi. Thukhen zuma teci pangte cih pen a thubuai a kinial ding, maan ahihna a lakcian ding, ahihkeileh mawhna thukhen nading a hanthawn ding, cih bang hilo uhhi; tua pen thukhen palaite (attorneys, lawyers)’ nasep hi. Teci pang cih ciangin a thupiang teng ahihkeileh amau muhkhak teng ahi bangin genkikna hi lel hi.
Jesuh in, “Note pen...ka teci na hi ding uhhi”4 ci bek a, “note pen ka thukhen palai (attorney) na hi ding uhhi” hong ci lo hi. Mite kiangah na tangthu na sutkik ding hong deih hi. Na teci panna pen tumdang mahmah ahihman in tua pen leitunga na thupuak nasepna ah a omloh a phamawh khat hi. Nang’ tangthu tawh a kibang liinlian khat zong omlo ahihman in tua thu pen nangbek in na genkik thei hi. Genkhia kei lecin maimang paisuak ding hi. Lai Siangtho siam mipil khat na hikei phial zongin nang’ nuntakna ah thunei pen nangmah na hi a, nang’ aituam sinkhak thu khat kinial ding cih pen thu haksa khat hi. A taktakin, thuhilhna (sermon) khat sangin nang’ aituam teci panna muibunzaw lai hi. A hang pen thu-umlo mite in pawlpi syate pen nuntak zonna nasep khat a seemin mu lel uh a, nang na hihleh “vanlei a lungkim khat” (satisfied customer) bangin hong mu uh ahihman in nang’ thugen taksaan’ zaw uhhi.
Tua banah, aituam tuahkhak thute pen thukhun, thupomzia tuamtuamte sangin a gendan baihzaw ahihman in mite in zaknop sa uhhi. Tua thute in i lungsim hong la zo uh a, zong sauvei i ciamteh theizaw hi. Theology siam mipilte’ thugen teng siksanin na thugen pan lecin thu-umlo mite a lunglutna uh bei pah theikha ding uhhi. Amau sinkhak ngeiloh thute theihnopna lungsim ahihleh pianpihin paai uhhi. A kigenkhia tangthute in nang’ lungsim sungpan midangte’ lungsim sungah Jesuh a paitheih nadingin kizopna lei khat dawh thei uhhi.
Na teci panna a manneihna a dang khat ah, tua in khuak pilna tawh kilam huang le daite peelin kheng hi. Lai Siangtho’ thuneihna a saang nuamlo mi tampite in aituam tangthu mawkmawkte hong ngainuam ding uhhi. Paul in lungdamna thu a tangkona ah Lai Siangtho kammal sangin ama aituam teci panna mun guk ah a zatna pen zong tu-a hang mah hi.5
Lai Siangtho in, “Na sung-ua na neih uh lam-etna thu hong dong mi khatpeuh a om leh a dawngkik thei dingin a kigingsa-in om den unla, ahi zongin nunneemna lim leh zahtakna lim tawh hih un”6 hong ci hi. Tua banga “a kigingsa” hihtheih nading lampi a hoihpen ah na teci panna atkhia inla tua ciangin thukawngpi teng kamngah in. Tua pen khen li-in na khenthei hi:
Jesuh tawh ka kimuh ma-in ka nuntakna bang tawh kibang
Jesuh ka kisap lam bangci kitheih
Jesuh kiangah ka nuntakna bangci kipiak
Ka nuntakna sunga Jesuh’ hong sepsak kilamdanna thu
Hotkhiat na ngahna tangthu banah teci panna dang tampi zong nanei lua ding hi. Pasian’ hong huhna na sinkhakte khempeuh sungah tangthu khatta nanei hi. Pasian’ hong kalsuahpihsa, hong nawkpihsa buainate, thu-omziate, leh dongtuahnate khempeuh, laibu sungah gualsuk in. Tua ciangin limtak ngaihsun inla thu-umlo na lawmnu na lawmpa’ zaknop theihpen ding tangthu khat teelkhia in. Thu-omzia tuamtuam tawh kizui-in tecin panna a nam tuamtuam kisam hi.
Na Nuntakna Thu sungah nuntakna sunga na theihkhiat thute zong kihel hi. Na genkhiat ding thu a khen nihna pen Pasian tawh na kituahkhakna pana ama hong hilh thumaan thutakte hi. Tua i cih ciangin Pasian thu, kizopna thu, buaina thu, zia-etna thu, leh nuntakna sunga vai tuamtuam thu, cihte tawh kisai-a na theihkhiat thute leh na thu muhziate, cihna hi. David in, “Pasian aw, lam maan ka tottheih nadingin nunzia theihhuai thute kei hong hilh in”7 ci-in thungen hi. A dahhuai khat ah, ei tunga hong piang thu tampite panin sinbeh theihbeh i nei ngeikei hi. Israel mite tawh kisai-in Lai Siangtho in, “Amaute Pasian in tamveipi honkhia napi-in theihna-in nei ngeilo uh a, a tawpna ah amau mawhna in amau susia hi”8 ci hi. Tua bangdan mite na tuakkha ngei ngeel ding hi.
I sinkhak thute pan thu theihna neihbeh ding pen a pilvai khat ahih mah bangin midangte’ sinkhak thute pan thu theihna neihbeh ding zong pilvaizaw lai hi. Khan khat sungah thu haksa leh sepkhialhna cihte bek tawh thu theihna zon ding pen hun kicing lo hi. Khat le khat tungpanin thu le la i kitaw ding hi. Lai Siangtho in, “Thu theisa mi khat in thuman ding a ut mi khat tungah phawnna kammal a piak pen...kham hoihpen tawh kibawl kizepna van manpha sangin manneizaw hi”9 ci hi.
Mite tungah na hopsawn theih dingin na theihkhiatsa nunzia thuguipite gelhkhia in. Solomon in tua bangin a na hihpen ama tungah i lungdamtheih ding kisam hi. Tua bangin a nahih manin nunzia tawh kisai zatpah theih ding thuhoih bekbek a kidimna Lai Siangtho Paunak laibu leh Thuhilhna laibu cihte i neithei hi. Khat le khat tungpanin nunzia theihkhiat thute kitaw tek hi lehang kul lopi-a i lunggimnate bangzah tak peel thei ding i hihna thu lungngai dih in.
Mi picingte in nisim nuntakna sunga sinkhak thute panin thu manpha dokkhiat theih ding kisin uhhi. Na nuntak sunga na theihkhiat thute na gelhkhiat ding kong hanthawn nuam hi. Na gelhkhiat mateng tua thute limtak na ngaihsun ngeikei ding hi. Na ciaptehna khuak (memory) tawmno khat hong sing dingin leh thu ciapteh hong kipansak dingin thudotna tawmkhat, a nuai-ah kong pia hi:10
Supna, guallelhna panin Pasian in kei, bang hong hilh hiam?
Sum le paai neihlohna tungtawnin Pasian in kei, bang hong hilh hiam?
Dahna, lungsim natna, lungkhamna panin Pasian in kei, bang hong hilh hiam?
Ngakna tungtawnin Pasian in kei, bang hong hilh hiam?
Natna satna tungtawnin Pasian in kei, bang hong hilh hiam?
Lungkiatna, lungkimlohna tungtawnin Pasian in kei, bang hong hilh hiam?
Ka innkuan, ka pawlpi, ka kizoppihte, ka beelpawl neuno, leh hong siatgen mite, tungpanin bang thu theikhia ka hi hiam?
Na Nuntakna Thute sungah Pasian’ zia tawh kituak na lainat thute genkhiatna zong kihel hi. Pasian pen a laina thei Pasian hi. Amah’n na pawlkhat it mahmah a, pawlkhat hua mahmah hi. Amah tawh a kinaizaw seemin na nuntak ciangin amah in leitung ah ama taangin thu genkhia khat na suahtheih nadingin ama kin mahmah thute kin theihna lainatna lungsim nang tungah hongpia ding hi. Tua pen buaina khat, ngimna khat, thukhun thupomzia khat, ahihkeileh mi pawlkhat, cihte tawh kisai-in lainatna zong hithei hi. Bangbang ahi zongin tua thu tawh kisai-in bang hiamkhat genkhiat ding, leh bang hiamkhat sepkhiat ding, kul na sakna lungsim hong om ding hi.
Na kinpen thu le la khat genkhia lo-in na om theikei ding hi. Jesuh in, “Mi khat pen a pauna tawh a lungsim kithei thei hi”11 ci hi. Etsak theih ding lim nihte pen “Pasian leh a nasepna aading ka lungdeihna ka sungah mei bangin kuangin sa mahmah hi”12 a ci David, leh “Na thugente ka lungsim sung leh ka guh le tang sungah mei bangin kuang a, ka dai-om theikei hi”13 a ci Jeremiah, hi.
Pasian in mi pawlkhat tungah vai lianpi khat zawhsiang theih nadingin ama zia tawh kituak lainatna pia hi. Tua pen amau mahmah un a sinkhak uh ahi khamteih guihtheih zongsatna, lungkiatna, natna satna, kinetniamna, suan le khak neihlohna, leh thu haksa a dang tuamtuam, cihte hithei hi. Khatveivei Pasian in amau tuahkhak vai tawh kisai genkhiatna a nei theilo mite -- gentehna-in nau kibawlkhiate, bawlsiat a thuakte, mizawngte, thongkia mite, mi’ simmawh a thuakte, pumpi cingtaaklote, thumaan thutang a ngahkhalo mite -- taangin a paukhia dingin lainatna pia thei hi. Amau le amau a kidal zolo mite a hu dingin thu hong kipiakna Lai Siangtho sungah a dimin om hi.
Pasian in ama kumpigam a tangzai nadingin a laina mite zang hi. Pawlpi thak khat a phuan ding, innkuante a thapia ding, Lai Siangtho letkhiat nasepna aading huhna sum a zong ding, Khristian makai a pantah ding, cih bangin Pasian’ zia tawh kituak lainatna nam khatpeuh nang hongpia thei hi. Tua banah, sumzon nasep a seem mite, khangnote, gamdang pana hong pai sangnaupangte, inn nupi khangmoi laite, ahihkeileh kimawlna khatpeuh-a kihel mite, cih bangin mi kibeelpawlte khatpeuh tungah hotkhiatna thu vagen ding, cih Pasian’ zia tawh kituak lainatna zong hong kipia thei hi. Pasian kiangah thungen lecin Pasian in Khristian teci panna kician khat zak ding a kisam mahmah gam khat ahihkeileh minam khat aading lainatna lungsim zong hongpia thei hi.
Pasian in leitung ah a kiseem dinga a deih thu khempeuh a kisep nadingin eite tungah lainatna a tuamtuamin hong pia hi. Nang’ lainatna nam, midang khat in zong a nei dingin na lam-et ding hilo hi. Tua cih sangin, khantawn i genkhiat ding thu, a vekpi-a a genkhia zo mi kuamah omlo ahihman in khat le khat thugen kingai-in kithupilaak theih ding kisam hi. Midang khat ii lainatna pen neu-etsak ngeikei in. Lai Siangtho in, “Ngimna hoih tawh ahih nakleh lungdeih thalawpna pen hoih hi”14 ci hi.
Na Nuntakna Thu sungah Lungdamna Thu zong kihel hi. Lungdamna Thu i cih bang hiam? “Lungdamna Thu in, mite tawh kilemkik nadinga Pasian’ nasep thu -- tua pen upna tawh kipanin upna tawh kikhup ahih thu -- hong lak hi.”15 “Banghanghiam cihleh Pasian pen Khrih sungah om a, amahmah in leitung tawh kilemkikna bawlin mite’ mawhna ciaptehsak nawnlo hi. Hih pen midangte tunga i genkhiat dinga hongpiak a lamdang thu hi.”16 Lungdamna Thu cih ciangin Jesuh’ sepsa tungtawnin eite hong honkhia Pasian’ hehpihna i up i muanna tawh i mawhnate hong kimaisakna, nuntakna aading ngimna khat i neihna, leh vantung ah i luah ding inn khat om ci-in kamkhap i ngahna, cihte hi.
Lungdamna Thu zeekkhiatzia ding tawh kisai laibu kigelh tampi om hi. Ka phattuampih takpi laibute zong tampi om mah hi. Ahi zongin a beisa khenpi sunga i gen, upna thu giatte na kisunglutsak matengin leitunga thusinnate khempeuh in Khrih aading teci a pang dingin hong phonglo zolo ding uhhi. A thupipen ah, mi mangthangte Pasian’ it bangin na it theih ding kisam hi.
Pasian in a itloh khat mihingin bawl ngeilo hi. Mi khempeuh ama aadingin thupi kim hi. Jesuh in singlamteh tungah a khut zakin a om laitak, “Hih zahin hong it ka hi maw!” hong ci hi. Lai Siangtho in, “Banghanghiam cihleh mi khempeuh taangin mi khat si khin ahihlam thei kahihman un tua Khrih’ hong itna in kote hong thatang kaih hi”17 ci hi. Leitunga na thupuak nasepna tawh kisai-in uukna lawpna bei na kisak simsimin singlamteh tunga Jesuh’ hong sepsa thu lungngaih nading hun khat la in.
Thu-umlo mite Pasian in awlmawh ahihman in eite’n zong i awlmawh ding kisam hi. Itna in deihteel cih bang neilo hi. Lai Siangtho in, “Itna sungah launa omlo hi; a cingtaak itna in launa citeng hawlkhia hi”18 ci hi. Inn meikang khat sungah naupang khat awk hileh a nu ahihkeileh a pa in meikuang a launa uh sangin a ta a itna uh lianzaw ahihman in naupang a honkhia dingin meikuang lak phul ding uhhi. Na kiim na paam-a om mite kiangah Lungdamna Thu hopsawn ding na kihtak leh Pasian kiangah amaute tunga ama itna, nang sungah hong dip nadingin thungen in.
Lai Siangtho sungah, “(Pasian in) kuamah a manthan ding deihlo a, mi khempeuh a lungsim uh leh a nuntakna uh a kikhel ding deihzaw hi”19 ci-in kigelh hi. Khrih a theilo mi khat natheih laiteng amaute aading thu na ngetsak den ding, itna tawh amaute aading na nasep ding, leh Lungdamna Thu na hopsawn ding, cihte kisam hamtang hi. Tua ciangin na khua le tual sunga om mi khat, Pasian’ innkuan sunga kihel nailo cih natheih leh na pawlpi in zong a vabat hamtang ding kisam hi. Pawlpi a khang nuamlote in leitung mite kiangah, “Hell va pai lel vo” ci uhhi.
Na theih mite vantung gam a tuntheih nadingun bang naseem nuam ding hiam? Biakinn na paipih ding hiam? Nang’ tangthu na gen ding hiam? Hih laibu na pia ding hiam? An na nekpih ding hiam? Hotkhiatna a ngah matengun nisimin thu na ngetsak ding hiam? Na thupuak nasepna phual pen na kimkot ah ompah hi. Pasian’ hong piak hunpha vaiphate khahsuah kei in. Lai Siangtho in, “Midangte kiangah Lungdamna Thu gen theih nading na hunphate uh a hoihpenin zang un. Amau tawh na kizopnate khempeuh uh ah pilvang un”20 ci hi.
Nang hangin mi khatpeuh vantung gam a tungding hiam? Vantung gam natun ciangin nang kiangah, “Lungdam thu hongko nuam ing. Lungdamna Thu nong hopsawn manin kei, hih mun a tungthei hi’ng” hong ci mi khatpeuh a om ding hiam? Vantung gam na tun ciangin nang’ panpihna hanga a na tung khinsa mite tawh na kimuh huna a nopzia ding ngaihsun in. Na khan sunga nazon navaih van le nate khempeuh sangin mi khat, tawntung hotkhiatna a ngah ding thupizaw tham hi. A kip paisuak ding pen mihingte bek hi.
Hih laibu sungah hih leitung na nuntakna aading Pasian’ hong geelsak ama ngimna ngate na sin khinzo hi. Amah in nang pen ama innkuan sungmi, ama gamtatzia etsakna lim, ama minthanna a pahtawi mi, ama hehpihna a seemkhia mi, leh midangte kiangah ama Lungdamna Thu a tangko mi, cihte ahi dingin hong bawl hi. Hih ngimna ngate lakah a ngana bek mah hih leitung ah kizosiang thei hi. A dang li teng ahihleh tawntung hun sungah lam khat teeiteei-in na seemsuak ding hi. Lungdamna Thu zeekkhiat ding a thupit mahmahna zong tu-a hang hi a, na nuntakna tawh thu na genkhiat ding hun leh na thupuak nasep na cinsak nading hun, tomno sung bek nanei hi.
SAWMTHUM-LE-SAGIHNI
KA NGIMNA TAWH KIPAWL LUNGNGAIHNA
Lungngaih Ding Thu: Pasian in kei tungtawnin leitung mite kiangah gennop khat nei hi.
Phawk Ding Khawkneu: “Na sung-ua na neih uh lam-etna thu hong dong mi khatpeuh a om leh a dawngkik thei dingin a kigingsa-in om den unla, ahi zongin nunneemna lim leh zahtakna lim tawh hih un” 1 Peter 3:15b-16 (TEV)
Ngaihsut Ding Thudotna: Kei’ aituam tangthu ka ngaihsut ciangin tua thu, kua kiangah ka gen ding Pasian in hong deih ahi hiam?
Source:
Laibu Min : Ngimna' Tawsawn Nuntakna (The Purpose-Driven Life)
Laigelh : Rick Warren
Lailet : PLMangno (Power Translation Service) raymang@gmail.com
Laibu bawl kum : 2006
Laisim Mimalkim tungah Zotna :
Hih laibu pen ni 40 sung sim ding ahih manin nikhat in khatta(nikhat aita) Laibu Saal website (www.zomielibrary.com) pan hong suah toto ding hi ung…
Hih laibu, abu ngiatin a deihte’n Lailet, laibu bawl Sia PLMangno' email : raymang@gmail.com ah kidawp thei hi.

