BANGHANG IN GAMDANGTUNG ZOMITE KI KHENKHEN (Why They Segregrated). Agelh ~ Rev. Do Khan Khai

Date:

BANGHANG IN GAMDANGTUNG ZOMITE KI KHENKHEN

(Why They Segregrated)

Agelh ~ Rev. Do Khan Khai

 

Thupatna:  

Hih thului pen Rev. Dr.​​ J.M.​​ Paupu Laibubawl ZOMI EXODUS II na leh ZCLS MAGAZINE 2018-2019 ah kisuah khinta ahih manin tu-in mi tampitak simtheihdingin atom in online te ah​​ i​​ suahkhiatading hi. Gangdangtung Zomite Banghang In Ki Khenkhen i​​ cihtak ciangin khat leh khat ki dongleng, tampitak omding a, laibu sahpih khat phamaiding in ka lam-en hi. Tua ahih manin hih sungah a vekpi in aneng, atawng in​​ i​​ sutzo kei dinga, a huampi in kei mimal muhdan, phutkhak pawlkhat leh lawmte a phukha pawlkhat ka dotte hong gente​​ i​​ ki hawmsawn nuam hi. Hih thu a simkha mite in​​ i​​ minam ki siatding, ki khenkhending​​ i​​ ut kei leh ki dalkholhna in neitheiding uha, a ki khenkhamsa te’n zong, Pasian a zahtak takpi uh leh ki pawl kik theihna in neithei dingun ka lam-en hi. Israel mite zong kamciam gam ahi, kanaan gam a tunkhit uhteh aki khengawp mah bangun Zomi pawlkhatte zong, gamdang​​ i​​ tunkhit uhteh​​ i​​ kikhen zelzul a, tuate​​ i​​ etteh biakna makai Pastorte hang, UPate hang, Mipite hang leh Gospel pai pawlkhatte hang zong, ki helkha ahih manin mailam ah bangci danin ki puah kik theiding​​ i​​ hi hiam cih tawm  kikum suk dih ni.

 

  • Pastor pawlkhatte hang hi: 

Mi pawlkhat Pasian sapna omlopi leh sinna kician neilopi in company leh mikhut nuai khawngah na asep nop loh man leh nasep kician a ngahzawh loh manun amau leh amau Pastor ki piatawm in Pastor sem uha, pawlkhat leuleu pen u le nau beh le phung atam manin kipum deihsak na tawh Pasian sapna kician omlopi in amau leh amau kipum laptoh in Pastor asem om hi. Pawlkhat leuleu makai limlim a ut man un Pastor/Rev khawng, a khiatna nangawn theilo pi’n kilawm sakna a kizangh leh gualtung tuanna danin ngaihsun kha uha, amau leh amau ki piatawm ziau zong om hi. Biakna makai minthang khat peuh Gospel hong pai leh mai-et in Pawlpi pen amau go leh gam(heritage)​​ leh amau company danin ngaihsun in a ut bangbang un Pawlpi sum leh Pawlpi nate seppih upate nangawn donglo in zek ziahziah ngam mawk uh hi. Pawlpi paidan Upa khat leh nih a theizaw deuh, a taltak zawdeuh aom te’n Pawlpi cidam nading adeih manun tuiphumpa John in kumpi Herod deihsaklua ahih manin a thuhilhteh ki khello in a thangpaih lak zawk mah bangin Pastor pawlkhat zong, kikhel nuamlo in tuaci bang Pawlpi hoihna ding adeih, agen upa makaite muhdah in thangpaih lak kha uha,​​ i​​ ki zoppih te’n tuadan in ki makaih un hong ci-uh hi, ci-in seppih upate leh mipite a khemkhem Pastor pawlkhat zong om mawk hi.

 

Upa pawlkhatte leh mipi pawlkhat in Mangpau lah theilo, kamlek​​ (interpreter)​​ lakliang ding lah midangte hong theihding zumhuaisa in gumthuak uha, tua hunsungteng in Pastor pawlkhat in kitel kikteh a seppih pawlkhat in upa a ngahtheih nawn loh na ding, upa asep theih nawn loh na dingun a lampi tuamtuam zongin nominate amah bek in a hih ziau tawh mipi pawlkhat in tuapa upa a vote apiak nawn loh nading in lampi tuamtuam  na dap zon uha, a tawpna ah biakna Pawlpi pen Kawlgam galkap ki ukna dan suak phial mawk hi. Tua bek hilo, upa nangawn a deihlo, a nei nuamlo Pastor aom a mawk uhteh Pawlpi ki khenna hong piang in aki itding, aki thu tuakding, a semkhawm liailiai dingteng kitawng, ki muhdah in ki khenna lianpi hong om hi. Mi khempeuh Pasian in ama nasem dingin hong sam’ na pi’n mikhempeuh Pastor nasem dingin hong sam’ hetlo ahih lam’ a phawkkhalo, a theilo Zomi Pastor tampi om leh kilawm hi. Thuciamlui sungah Siampi asem ding peuhmah, Torah bu limtak in theiding ahih ban-ah nisim a, simsim ding, naci hi. Hih thu limtak ngaihsunleng, lai simding a cihteh pilna neilo khat in laisim theilo dinga, zong sim nuamlo mai hi. Billy Graham in na ziatlam khut ah Lai Siangtho tawi inla, na veilam khut ah News Paper tawi in acih pen tulai khangthak Pastor tading in zong, thupi mahmah hi.

 

Tulai piangthak pawlkhat pen zandeuh mahmah a, leitung gualnopna sungah kidiah kimlai, biak-inn hong zuanin Halelui-ah leh Amen hong cihtheih uhteh Pastor semnuam pah, upa makai semnuampah a semsa Siate leh upa, makaite gensia, cingsalo in a pumhawmthawh pah nuam honpi khat zong om thei hi. Hi bang pianthakna zong a ngaihsuthuaipi khat ahi hi. Thuciam thaksungah zong, Sawltak Paul in limtak hong hilhkhin hi. Topa Jesu mahmah nangawn in a nungzuite kumthumsung na pantah phot a, sumkep leh sum zeek tawh na thuahsamlo ahih lam’ Judah Iscariot tungtawn in ki muthei hi.

 

Pastor Pawlpi phuan kawikawi khat tawh ka holimkha ngei a, amah pen Pawlpi phuhna ah 5 veikim bang kihel khakhin ahih manin Sia aw, bang hang-in Pawlpi phuan kawikawi na hiam?ci-in ciamnuih leh cihtak in ka dot leh ahang pawlkhat pen “ka Senior Pastor te un sum lencip leh ama thu bek thusa uh ahih manin upa dangte tawh kithu tuak theilo un Pawlpi a buaiteh a tamzawtai nalamlam ah azui hing. Tutung ka taikhiatna bel ka tanaute khat un na tate Sanghoih ah amawk na-in hong kahsak ning, Pawlpi phuanleng, Mangkang Pawlpi tawh hong ki zoppihding, hong cihteh ka tate mailamding, ka ngaihsutna in meltheih ka maingapteng leh mitam ahup theitheidingte zophot in tuateng ka zawhteh Pawlpi thak kading uh hi. Pawlpi ka dinkhit uhteh lah kei lah mangpau theilo hong ki cih tawh, ka tate lah Sanghoih ah hong ki kahsak tuanlo, Mangkang Pawlpi lah hong ki zoppih tuanlo  ahih manin a tawpna ah nuamsalo in a taikhia kha himah ingLai Siangtho hunlai in Moses leh Aron pen Pasian in a makaih ngiat leh Pasian aw zangiat a, mipi a makaih hi-in tulai Zomi Pastor pawlkhat Pasian sathau nilh lah hilo, Pasian kiang pan a, hong pai thu lah hilo, Pasian sawlna hilo pi-in ama deihna bek tawh Pawlpi hong makaih uhteh Zomite ki khenna piang hi. A masa a, ka taikhiatna Pawlpi bel kisik mahmah ing, om khinkhian peuhleng, Pastor na lah​​ hong semsak in ah kua mah tawh zong, a kitawng hi hetlo mah hiveng,”​​ ci-in a kisikna thu hong gen hi. Tu-in Mangkang pawlpi khat ah ki-ap in Manghun ah aki khop ciang lah mangpau siamlo leh tello ahih manin lususu mai hi. Khatvei ka ciamnuih leh “mangkangte kiangah pilna tawding, kawlgam mite pilna kisam nawnlo” ci-in ciamhuih leh cihtak in hong dawnga, hehpihhuai kasa hi. Bang hang hiam cih leh mangkangte thugen tello a, ki khopteh a lususu khat ading in hici bang dinmun pen​​ i​​ paunak khat ah “tuikia cimawh nui” i​​ cih tawh ki lamdanglo hi.

 

Khatvei leuleu Pawlpi phut kawikawi upa khat tawh ka ki holim kha leuleu a, amah pen Pawlpi phuhna ah 5 veikim bang mah ana ki helkha khin hih tuak hi.  Ama hong genna ah ka Pastor khatpa pen a zi sumkem hipah in sum sit​​ (auditor)​​ lah amah hipah mawk ahih manin a seppih upa te’n Lungdambawl nading sum ka valak uhteh hong pianuam paklo ahih manin a tawpna ah a Pawlpi uh buai in honpi khat in taikhia in AG Pawlpi thak pan uh ahih lam hong gen hi. Tua a phuhthakna Pawlpi ua, Pastor khat leuleu pen a upate tawh a Pawlpi phuh ni uh kituh in buaigawp uha, a upate un “nang pen Pawlpi phut hi keiteh ka ki patding ua, a thungen ding bek a, kong sap uh hi, ordination zong ngahnai keiteh kacih uh leh ngahmah ing, kei pen Pastor te Pastor, bishop tawh kaza kikim hi, I Pawlpi pen AG hi. AG Pawlpi paidan pen US gam ki ukdan tawh kibang hi. US President Bush in kap un acih leh akap mah bangun kei cih bangbang nong manding uh hi, ci-in khuttum kilak ke” ka hih manun a tawpna ah mi sehthumsuah sehnih in taisan in Pawldang dang khat phut leuleu ahih na hong gen hi. Ama tuah khak khat hong genlai a, khatvei leuleu “sumkem ka ngah takteh ka makaipa un Pawlpi sum hong apnuamlo in Pastor zong ngah nailopi, kei Pastor hing,​​ i​​ Pawlpi pen AG hi-in mangkang gam-ah Pastor te’n sum leh Pawlpi vai amau thuthu kimang hi, hong ci-a, ka Pawlpi uh buai in ka kizoppih uh mangkang te’n hong holimpih un ah, no pen Pawlpi hilo, mangpau theilo na hih manun no pau tawh service kong bawlsak uh hi. Mangkang gam ah Pastor te’n Pawlpi sum lenlo in, sumkemte bek in sum len-in audit hunteh kumpi theihpih auditorte ki ensak hi, hongci a, hici bang thuteng ka muhteh hici bang, Pawlpi ki makaih dan theingeilo, za-ngeilo leh ka kha suakta ngiatlo ahih manin a paikhia,”  ahih na thu hong gen a, lamkhat pan thupi kasa bilbel hi. Khatpa hong genna ah “sum himhim pen Pastor te tawh kisawh kha kei henla, Pastorte leh Pawlpi upa makaite ki holimna tam leh hoihding hi.” Tuaci bang aom loh man leh a tawmluat manin Zomi Pawlpite sungah buaina tampi om ahih lam hong gen hi.

 

Hih thute ka ngaihsutteh Pasian sawlna, Pasian deihna omlopi leh gam thukhun theilo, zahtaklo pi-in mi pawlkhat in Pasian leh​​ i​​ minam nangawn zahtaklo, khuallo in ci le sa tawh biakna Pawlpi phut, Pastor sem giap in Zomite makaih uh ahih manun gamdangtung, Zomite sungah ki khenna, ki telkhialhna, ki siatna lianpi hong tun’ hi. Jesu in ki niamkhiatna tawh Betlen khua daipam bawngbuk sungah hong suak a, a sisan leh a nuntakna khempeuh singlamteh tungah hong piakhia in ki niamkhiatna tawh leitungah agam hong phut ahih lam Zomi Pastor pawlkhat in theihhuai mahmah hi. Pastor na sepna​​ I cih in galkap leh kumpi nasem banga za(rank)​​ ki demna hilo a, mipite thatang hatthu tawh ukgawpding mangding cih bang hilo in vantung gam a tuntheihna dinguh Pasian tawh limtak aki zoptheih nading uh Lai Siangtho gen banga, hilh ngam ding ahi hi. Lai Siangtho gen bang a sang zolo, a nezolo biakna paizia a zuinuamlote sum hauta leh mi hauta leh pawlpi pan atai nop uh leh lauthawng hetlo in suakta tak a taisakding hizaw hi. Bang hang hiam cih leh vantung gam I tunteh Pawlpi mi tam neih cin, khasum tamsang cin, kum tuatan Pastor sem cin ci-a, pahtawi piakna, khamlukhu khuksakna omlo ahih lam Lai Siangtho in teltak in hong hilhkhin hi. Jesu in ka tuu te’n ka awithei in ka kiangah hong pai ding hi, ci hi. Lai Siangtho gen bang a zuinuamlo, a nezolo akua mahpeuh pen pen tuu hilo in keel hizaw khading ahih manin Christian ki pawlna sungah Pastor sep gen loh mipi a zong kihel vetloh ding hizaw hi. Bang hang hiam cih leh I biak Pasian leh a mite min daisak lel hi.

 

  • UPa pawlkhatte hang hi: 

UPa Pawl khat leuleu zong, a tunga​​ i​​ gen Pastor pawlkhat in upa deihlo​​ i​​ cih mah bangin Pastor a deihlo Pawlpi upa pawlkhat om leuleu uha, “Pastor neih pen Pawlpi kikhen khapna hizaw hi, Sia Do Khup in zong US  a pailai in tua Pawlpi ah thu agen in Pastor ki samlo hi, ci-hi, na up kei uh leh hiah enun” ci-in, YouTube pan a-et danding ahilh tawh alak tawh omke mawk uha, akiang ua om Pastor pawlkhat bang pen amau Pawlpi khawngah Pastor asem nuamluading danin ngaihsun uh hi leh kilawm phial hi. Tuaci bang mite lak-ah Pastor semding pen piangthak taktak Pasian mizatte leh mipil taktakte ut masa hetloding uh ahih lam phawk le-uh amai uah zong hakngamlo, pai ngamkhollo ding un upmawhhuai phial hi. Bang hang hiam cih leh​​ i​​ muhna a toiluatteh eima ngaihsut bang mikhempeuh in ngaihsun dingin ki ngaihsun khathei hi. Sia Do Khup gennopna akhuak(brain)​​ un banlo, tello hiding in upmawh huaizaw hi. Bang hang hiam cih leh Sia​​ Do Khup in a Pawlpi Pastor te uh zahtak mahmah a, a zindingteh amau kiang panin thukimpihna lai latangtang ahih lam genzel hi.

 

Pastor deihlo upa pawlkhat bang pen amah Pastor a semnuam ana hi khinkhian pawlkhat zong om a, tuate in Pastor hong tungthak a omteh  a seppih upa te’n Pasian zahtak in Pastor deihlua uh ahih manun “Pastor  dingin lani, I Pawlpi ah Pastor kisam hang, ci-in agen uhteh Pastor kisam naikhang, thu ngenngenlai ni, eiteng hong khenkham ahih khakding lauhuai zaw, ci-in zuaupeuh phuaktawm in  a lawmte’n a muhdah theihtheih nading un, tuapa pen Pastor dingin ki fit kei ci-in a seppih upate leh mipi pawlkhat khemkhem in tuakalsungteng in amah in Pastor a ngahtheih nading, lampi a nadap sialsial upa pawlkhat zong om mawk hi.” Ahi zongin tuaci bang Pawlpite a sawtlo in hong buai in hong ki khenkham uha, hunkhatlai a, thumanta kei leh khat in akang nangawn vom hi, acih leh vom aki cihpih hi-in meeting khawngah diksa keita leh a malam, ama naihuai, a zahtak pian khat​​ i​​ thugen ahih nak leh dikmah ci-a, khut aki lappih lanlanteng pen hong kisia in hong ki khenkham uha, pawlpi khat bang pen Pastor deihlo uh ahih manun amau kiang panin Pawlpi 5,​​ 6 bang a piangkhia UPate makaihna Pawlpi omliang hi. Hih thute​​ i​​ ngaihsutteh Pastor nei Pawlpi sangin Pastor neilo Pawlpite nakbuai zawkan’ ahih lam hong​​ phawksak hi. Pastor deihlo upa pawlkhat in Pawlpi pen amau go leh gam(heritage),​​ amau sungta pute, amau beh leh phung, amau lawmta ki pawlna, amau company dan khat in ngaihsun uha, Pawlpi sum zong, meeting thukhensatna bangin zeklo in,​​ sumkem pawlkhatte bangin sumsit​​ (auditor)​​ tawh a thuahpah Zomi Pawlpi pawlkhat om mawk hi. Lawmte khat hong genna ah “I Pawlpi sum zatna a dik kei leh sawm ah khat hong kiam hiaihiai a, a tawpna ah a mi zong hong kiam hi. Pawlpi sum pen Pastorte kha sum ding leh Mission nasep na a, zatding hi-a, tualo a dangdangte​​ i​​ masak khak leh Pawlpi buai nuam mahmah” hong ci hi.

 

Zomi te’n Innkuan bucing​​ i​​ cihteh nu le pa leh tate om hamtang ahih mah bangin Pawlpi bucing, Pawlpi kician taktak I hih leh Pastor, UPa leh mipi aom loh phamawh hi. Pastor deihlo Pawlpi pen tulai thuciam thak hun ah Pasian Pawlpi, Christian taktakte Pawlpi kici theilo hi. Deih mahmah na pi’n a muzolote bel thutuam hi. Tuate zong deihtakpi uh ahih nak leh Pasian mi te’n a sepnop theihna dingun lungsimtakpi tawh thu ngenin a lampi mantak in a sialnak uh leh Pasian in a mizatte pualua ding hi. Kuamah thungetna a hilo, Zogam mualdawn khuamialpisung nangawn ah Pasian in tuipi galpek panin a mizat Carson topa leh Cope topate hong puak hi.  Sawltak Paul zong Asia Minor lam ah Gospel paiding kimlai Macedonia ah na puak hi.  Pastor a deihlo, cing a salo upa makai pawlkhatte amau zong upa ding mah in kicing mah uh hiam, ki fit mah uh hiam cih Lai Siangtho tawh kisit masa le-uh deihsakhuai hi.

 

Lai Siangtho in upa ding peuhmah Kha Siangtho leh pilna a nei, a zi leh a tate a ukzo, ama pumpi mahmah zong a ukzo, Pastor te, Siate ahuh, a panpihding hi-a, a ukding, a encikding, cilo ahih manin Pastorte, Siate mawkhawm thawh upa aom leh  ama tung panin kuateng piangthak a, Kha Siangtho gah bangteng omtakpi hiam cih​​ i​​ sittel khitteh pilna ciaptehna certificate bang teng neikhin hiam, cih sit photding hizaw hi. Gamkhangtote bangah naukem dingte nangawn degree sangpi aneih uh hang, chilcare course sinna certificate aneih kei uh leh kumpi te’n sanglo a, childcare course a sinphot uh kul hi. Sunday School Siadingte nangawn bluecard a neih kei uh leh semtheilo uh hi. Tuabang neilopi asep uh leh guktak nasep suak a, palik te’n thei le-uh a lauhuai dinmun himawk hi. Tuaci bangin Zomi Pawlpi peuhmah kalsuan zawhsawmleng, Pawlpi sungah makai upa semnuam a, kitel kuanteh Mee zong a dap vakvak, Sia khawng adap ut, a pumhawmthawh hong tawmtuam ding hi. Tua ban-ah upa​​ i​​ telkuanteh upadingte leh mee piadingte theihding in Pastor te’n or makai te’n Lai Siangtho Sawltak 6:1-7., 1 Tim 3:8-13 limtak​​ i​​ hilhcian,​​ i​​ genngam ding kisam hi. Tuaci bang mi aom kei leh zong, upa cih kammal​​ i​​ zat sangin makai(leader)​​ ci-a, Siate a huhding, a panpihding ci-a, Siate tawh kikupna neih huai hi. Sia aom kei leh lah mipite pilvanga eitang a, a tangzang ding khat upa ciselo a sehding ahi hi. Bang hang hiam cih leh upa​​ i​​ cihteh a tawpna ah Sia deihlo tawh, Sia dap ut tawh, Siate uknuam tawh omthei mawk hi. Mipita ding atheih huai, a pilvang huai khat ah, Siate hawm thawh a, a gensiasia, alang panpan Pawlpi upa makai a tamzaw pen ama pumpi leh a innkuansung nangawn a ukzolo, a zite thuthu amang, Kha​​ Siangtho nei cih thadah pilna siamna nangawn a nei vetlo hizaw uh ahih manun pilvang huai hi. Lai Siangtho ah ciah kik hunta hi.

 

  • Mipi pawlkhatte hang hi: 

Mipi pawlkhat in bang hangin hih Pawlpi ah om ding ka hi hiam, ka updan, ka sandan leh hih Pawlpi kalsuan dan kei sandan tawh kituak mah hiam, ka zuizo mahding hiam cih ngaihsun masalo, kan masalo in Pastor pawlkhat, upa pawlkhat leh a lawmte pawlkhat zolhat thu hiam, khemzawh hang hiam, ahih kei leh a tanau, a khuapih, abeh a phungte omna Pawlpi ahih manin Pawlpi ah ki appah, lutpah uh hi. Hun leh nite hong paipai in Pawlpi ah aki ap kumkhat zong pha nailo, sawtnailo in mi pawlkhat lungkia in nidang a, Pasian banga a muh, a ngaihsut Pastor te, UPate, biakna makaite hawmthawh in a thugen uh hong nezo nawnlo in zuagen bangin ngaihsunta uh hi.

 

Pastor te, biakna makai te’n thugen le-uh zong, singbul mai ah thugen abang lel Zomite ki khopna pawlkhat om a, ka Pastor pa uh, ka upa pa uh thugen leh ka ihmutsuak, paracetamol Pastor himai aci zong om zen hi hang. A tawpna ah agen siatsiatlam a Pastorte, a upate un​​ i​​ Zo paunak ah “thusia in muallua khum” acih bangin na zakkik mawk uha, a zak kik lam’ a theih uhteh amah zong, Pawlpi ah inntek lungsim nei nawnlo, “guta delhloh atai” a kici bangin amah leh amah Pawlpi pan a taikhia tawh, a taikhiatpihding mi zawnin Pawlpi thak apan tawh, a omsa Pawlpi ah alut tawh cih bang danin mipi pawlkhat om zelzul uh hi. Tuate hangin Pawlpi makai khat leh khat aki telkhial, aki mainop mawh lawh zong om hi. Mi pawlkhat leuleu​​ i​​ paunak ah “gallu kihta gallutuak” acih bangin a taikhiatna Pawlpi sangin a lutna Pawlpi na suksia zawthei ahih manin Pawlpi dangah atai sawn tawh, a taikhiatnasa Pawlpi ah a lutkik tawh cih bang dan Zomi Christian pawlkhat om zelzul mawk hi.

 

Hih thute ka ngaihsutteh  mipi pawlkhat in Pawlpi khat peuh ah a lutma un tua Pawlpi makaite tawh bang zahta in ki naita le-uh hih Pawlpi pen ka kha ann ki vaknading ahih manin keima upzia, sanzia leh keima kalsuan nop dan tawh aki tuak mah hiam cih kan masa henla, aki tuah kei leh om hithiat or Pawlpi thakphuan lel leh midang tawh buaina, ki khenna ki telkhialhna tawmzaw dingin ka lam-en hi. Bang hang hiam cih leh Pawlpi​​ i​​ buaiteh,​​ i​​ ki khenteh I minam ki pawlnate hong lawh a, minam ki pawlna sungah limtak in na ki semkhawmthei nawnlo a, mi pawlkhat bang, Zomi Nam Ni, Khua Do Pawi leh minam vaithupite nangawn ah hong kihel nuamlo mawk uh hi.

 

  • Gospel pai pawlkhatte hang hi: 

Gospel pai mi pawlkhat te’n Pasian thu leh ama nasep nalamdangte sang,​​ i​​ Topa Jesu hong itna leh Kha Siangtho nasep dante sangin thudang, ladang leh ama sum ngah theihna ding, piakkhiatna lam bek a gennuam mi pawlkhat om uh hi. Doctor a mankhin​​ Pastor pawlkhat nangawn, sum le pai hau mahmah, innhoih lo hoih neikhin mahmahta le-uh gamdang aom a mipihte kiangah ah Gospel apai uhteh sum le pai ngahthei nading in piakkhiatna tawh kisai mah gen bel in nei-in pawlkhat in lai nangawn hawmto in “peek nih pan a tungsiah a pia zozo in ka Mission nasep nading in hong pia un” ci mawk uh hi. Tua bangteh mipi pawlkhat in “Mission vei mahmah ahih leh bang hang in ama neihsateng zanghlo hiam, a neihsate zuak henla Mission in paisak khin leh tam ngahzawloding hiam, Gospel hong paikik leh kikhawm nawnloding, a thugen ngai nawn loh ding hoihzaw” aci pawlkhat bang om hi.

 

Pawlkhat leuleu pen a zintunna uh nop asak kei leh gensia pah, Pawlpi te’ leh a innvak thungetna ah amau ki lam-et dan sum aki piak kei leh gensia gawppah, a maibok pah, a hehpah zong omthei kici mawk hi. Mi pawlkhat leuleu Pasian sawl, Kha Siangtho theihsak gending sangin a paina Pawlpi Pastor te, Upate sawl peuh thu agen omta leuleu a, mipi thungai te’n tuni a,​​ i​​ Gospel te thugen bel​​ i​​ Pastor pa sawl hinciai,​​ i​​ upapa sawl hinciai, a zin tunnate sawl hinciai, ci-in a khentheih pahpah pawlkhat bang om mawk uh hi. “Pawlkhat leuleu ama omna Pawlpi ki makaih zia leh ama mimal sanzia ahoih pen ding bangin ngaihsun in a paipaina ah tua danin ki makaih un, tua danin om un ci-in mipi hanthawn uh ahih manun Pawlpi tuamtuam ki pawlkhopnate pawlkhat buai lawh thei hi.” Tuaci dan genngiat dinga, inntek pawlpi te’n hong cial uh ahih leh siatna omlo a, tua ahih khol kei leh ei Gospel paina pen Pawlpi leh ki pawlna tuamtuamte pawlkhat a khenkham dinga Gospel pai azin kisuak thei hi. Lai Siangtho sungah Sawltak Paul leh Jesu nungzuite Gospel a pai uhteh thu ummite thakhauhsak, thapia, Pawlpi omsate thahatsak, Pawlpi aom nai loh na mun ah Pawlpi phut ahih lam-uh phawkhuai hi.

 

Gamthumna ah Gospel pai akua mahpeuh a tamzaw, a tunna Pawlpi te’n khua khat leh khua khat apai nading lamsap leh a ann nek manding uh siktek’ ahih manun kei bang hangin hih mun ah Gospel pai ka hi hiam, cih ki ngaihsut ding leh asam te’n zong Gospel thugending mah a, hong sap hiam, bang hih dinga, hong sap hiam, cih thu limtak tel a, kumpi zumte ah​​ i​​ laigelh nate leh interview hong ki neihlaitak in tua ci bang nasem ding hing, I cih mah bangin seppah ding pen Pasian mikhat a dingin kilawm buang hi. Tua dan a,​​ i​​ kalsuan lohteh Pasian leh a mite a khem kisuak thei mawk hi. Tu hunteh Gospel pai a, a uangtat luata dingin kidop huai mahmahta hi. US mun pawlkhat bangah Gospel a neihkhak dinguh lauliang kici ahih manin​​ i​​ Gospel paidan Lai Siangtho tawh aki tuak mah hiam cih kisithuai hi. Sia​​ Do Kham bang, a damlai in Zomi sungah Gospel a paiteh minam makaiteng leh Pawlpi makaiteng atuam in ki muhpih, holimpih ngiat ahih manin hong nusiatteh aneu alian in nasa in leitungbup aom Zomite hong lawk hi. Lai Siangtho ah ciah kik ni.

 

Thukhupna: 

Lawmte pawlkhat in Zomi Christian Pawlpite buaina pen “Pastor pawlkhat leh makai pawlkhat in singkung gahnailo, suannailo a gah nenuam pah, experience neilopi degree neih man tawh makai semnuam  pah, ka mipih te’n bang dan deih hiam cih kanding, theihding sangin gam thukhun kumpi law peuh tawh mipi a uksawm, avau nuam omin khat leh khat ki zahtakna, ki thupi ngaihsutna aom loh manin Zomi  Pawlpite buaibuai hi,” hong ci hi. Tua sangin sukzaw ka saklai khat ah degree lah neilo, pilna lah neilo, Kha Siangtho lah neilo, khua lam ah lah Pawlpi makai semngei cih thadah biak-inn zong atung mengmenglo hina pi’n zanmah a, Gospel hong pai khatpeuh tung pan piangthak ka hi, Kha Siangtho in hong lawng ci-in Halelui-ah, Amen cithei pa’n Pawlpi Sia, upa, makai semnuam pah, a semsate hawmthawh nuampah nangawn ki om mawk hi. I pianthak dan,​​ i​​ Kha Siangtho neih dan,​​ i​​ Khrihtian nuntak kalsuan zia Lai Siangtho tawh aki tuak mah hiam, cih tulai Zomi Khristiante piangthakte ki sithuai mahmah hi. Hici bang thute ka ngaihsutteh Israel mite Eypt panin a paikhiat khit uhteh gamlak ah a vaklaitak un haksatna tampi tuak uha, kamciam gam ahi, Kanaan gam a tunkhit uhteh zong, haksatna tampi mah na tuak toto uh ahih lam hong phawksak hi. Tua ban-ah amau leh amau nangawn kido in sisan naisan kisuah uha, a gam uh leh a minam uh kikhen kham ban-ah Pasian in leitung mun tuamtuam ah na thehzak hi. Lai Siangtho simin hici bang, a buainate uh ahang en kik leng, pawlkhat pen makaite, kumpite, siampite, kamsang te’n Pasian cih banga a kalsuan loh man uh, na asep loh man uh leh mipi te’n zong makaite thu aman nop loh man uh kihelkha hi. Ahi zongin Pasian lam ah kihei in a mawhnate uh kisik kik in lungsim takpi tawh Pasian mai azon kik uhteh Pasian in a thunget nate uh dawngin thupha pia-a, agam uh leh a minam uh cidam sakkik in tu-in I theihsa mah bangin Israel gam khat in hong ding kik zo uh hi.  Zomite zong hici bang,​​ i​​ ki khenthang gawpna panin kisik kik in lungsim takpi tawh Pasian maipha I zon kik nak leh a ki cimhsa Jerusalem kulhpi a ciangkik sak Pasian, leimong dongah aki thehthang Israel mite kaikhawm kik in gamkhat a ading kiksak Pasian in Zomite zong hong gawm kik in​​ i​​ khahsuahsa​​ i​​ Zogam leitang nangawn hong piakik thei pelmawh dingin ka lam-en hi.

 

(Mailam ah aban zomlai ni).

 

Interviews:

1.​​ Rev. Neng Do Lian (9/01/18 at 4:30pm-5:00pm)

2.​​ Pa. Pau Muan Thang (9/01/18 at 5:00pm-5:30pm)

3.​​ Pa. Tawng Do Cin​​ (9/01/18 at 9:00pm-10:000pm)

4.​​ Tg. SB Sian Khai (8/01/18 at 6:00pm-7:00pm)

 

 

 

 

Laigelh siapa in​​ Laibu Saal / Zomi eLibrary​​ pan I suah dingin a hongkhak ahi hi.

from: Khaibawi Zomi​​ <laizomzomi@gmail.com>

to: Cinpu Zomi​​ <cinpuzomi@gmail.com>,

Khaibawi Zomi​​ <zomikhaibawi@gmail.com>

date:Jun 6, 2020, 7:11 AM

subject:BANGHANG IN GAMDANGTUNG ZOMITE KI KHENKHEN

mailed-by:gmail.com

 

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related