NI KUA NI
BANG IN PASIAN NUIHMAISAK?
Nang tungah TOPA hong nuihmai tahen...
Gamlak Vakna 6:25 (NLT)
Na naseempa keima tungah hong nuihmai in;
nuntak nading lampi maan kei hong hilh in.
Late 119:135 (Msg)
Pasian’ nuihmaina pen na nuntakna lungtup kungpi hi.
Pasian lungkimsak ding cih pen na nuntakna ah ngimna masa ahih mah bangin tua bangin bangci sep ding ci-a zonkhiatna zong nang aading nasep thupipen hi. Lai Siangtho in, “Bang in Khrih lungkimsak thei ding cih ngaihsun inla tua bangin seem in”1 ci hi. I hamphatna ah Lai Siangtho in Pasian a lungdamsak nuntakna khat etkak theih dingin kitel takin hong pia hi. Tua mipa, a min Noah kici hi.
Noah’ hun lai-in leitung bup pen gamtatna lamah a siapen dinmun ah om hi. Mi khempeuh amau lungkimna dan tekin nungta uh a, Pasian’ lungkim nading nungta lo uhhi. Pasian in leitung ah ama lungkim nading a gamta nuam kuamah mu zolo ahih manin khasia a, mihing a bawl kisik hi. Mihingte kihhuai sa lua ahih manin phiatmaisawm hi. Ahi zongin Pasian a nuihmaisak mi khat na om a, Lai Siangtho in, “Naoh pen Topa aading lungkimna khat hi”2 ci-in ciamteh hi.
Pasian in, “Hih mipa in kei hong lungkimsak hi. Amah in kei hong nuihmaisak hi. Ama innkuan tawh ka kithakpat ding hi” ci hi. Noah in Pasian na lungkimsak ahih manin tuni-in nang le kei a nungta thei i hihi. Pasian a nuihmaisak thei biakpiakna nam nga, Noah’ nuntakna sungpanin kimukhia thei hi.
Pasian nakpi-in i it ciangin amah nuihmai hi. Noah in leitunga om nadang khempeuhte sangin Pasian itzaw a, kuamah in a itloh laitak nangawnin it hi. A nuntak hun sung khempeuh “Noah in Pasian’ deihna zui tawntung a, Pasian tawh kizopna nai takin nei hi”3 ci-in Lai Siangtho sungah kiciamteh hi.
Kizopna cih pen Pasian in nang kiangpan ngah dinga a deihlianpen hi. Ei hong Piangsakpa, ei tawh kilawmta nuam cih thu pen van awngthawlpi bup ah a lamdangpenpen thu hi. Pasian in ama it dingin nang hong piangsak a, amah na itkik ding zong lunggulh hi. Pasian in, “Na biakpiaknate uh ka deih kei hi -- nong itna uh bek ka deih hi; na biakpiak vante uh ka deih kei hi -- kei nong theih ding uh bek ka deih hi”4 ci hi.
Hih khawkneu sungpan Pasian’ hong ngaihna na phawkkhia thei hiam? Pasian in nang hong it mahmah a, amah na itkik ding zong ut mahmah hi. Amah na theih ding leh amah tawh hun na zatkhop ding hong deih hi. Pasian bangci it ding, Pasian’ itna bangci saan ding cih thu na theih ding mah na lungtup lianpen ahih ding a kulna pen tu-a thu hang hi. Tualo thudang a thupi om lo hi. Thukham Lianpen ci-a Jesuh’ minvawh pen zong tu-a thu hi a, amah’n, “Topa na Pasian uh na lungsim khempeuh, na kha khempeuh, na hihna khempeuh uh tawh it un. Hih pen thukham a masapen leh a lianpen hi”5 ci hi.
Pasian a bupin i muan ciangin amah nuihmai hi. Noah in Pasian a lungkimsak theihna a thu nihna pen amah’n Pasian muang a, a khiatna mel a omloh laitak nangawnin muang hi. Lai Siangtho in, “Noah in upna tawh leikeuna mun a laizang ah tembaw lam hi. A muhtheihloh thu khat tawh kisai-in phawnna khat ngah a, amah zong tua bangin gamta pah hi...Tua hangin Noah pen Pasian tawh kisungmisuah hi”6 ci hi.
Na mitkha sungah hih bangin bawl dih in: Ni khat, Noah kiangah Pasian hong pai-in, “Kei pen mihingte tungah lungkim hetlo hi’ng. Leitung bup ah nang losiah kei hong phawk kuamah om kei. Ahi’ang Noah aw, nang kong et teh nuihmai zo pan ing. Na nuntakzia ka lungkim, tua’ih manin leitung ah tuicin tungsak ning in, no innkuan tawh kithakpat ning. No innkuan leh ganhing teng na suahtak nadingun tembaw gol pha mahmah khat lam lecin ut ing” ci hi.
Noah’ lungsim sungah muanlahna a neih theih nading thubuai nam thum bang om hi. Khatna ah, Noah in guahzu mu ngeilo hi. Banghanghiam cihleh tuicin tun masiahsiah guahzu ngei nailo hi. Pasian in leitang sungpan tui phulkhiasakin tua tawh leitang kawtsak hi.7 Nihna ah, Noah pen tuipi pan tai tampi kigamlatna mun ah teeng hi. Tembaw lam thei ding hi phial mah taleh tua tembaw, tui omna ah bangci paipih thei ding? Thumna ah, ganhing khempeuh kaihkhop ding leh kepcing ding pen thu buaihuaipi khat hi. Bangbang hileh Noah phun lo-in paulap zong, zong selo hi. Pasian a bupin muang lel a, tua in Pasian nuihmaisak hi.
Pasian a bupin muang cih ciangin na nuntakna aading a hoihpen ding amah’n thei hi, ci-a upna hi. Amah’n a kamciam bangin hong seem ding, buainate ah hong huh ding, a kisap hun ciangin a piang theilo ding thute nangawn hong seem ding, ci-in lametna zong, hi. Lai Siangtho in, “Amah a pahtawi mite tungah, a kip den Ama itna a muang mite tungah, Amah lungkim hi”8 ci hi.
Noah in kum 120 sung tembaw lam hi. Lungkiat hun tamveipi om dingin ka ngaihsun hi. Kum khatkhit kum khat hong bei toto-in guahzu ding danin zong a lim a lai a omloh ciangin mite in Noah pen “Pasian in hong hopih ci-a kingaihsun mihaipa khat” bangin mawhsiat ziahziah uhhi. A tate zong, inntual ah tembaw golpi kilam cih pen, mi lakah a maizum hun uh tam mahmah dingin ka ngaihsun hi. Himah taleh Noah in Pasian muang suaksuak hi.
Na nuntakna sungah Pasian a bupin muan ding a kulna mun bang teng om hiam? Muanna cih pen biakpiak gamtatna nam khat hi. Tate in nu le pate’ itna leh pilna a muan uh ciangin nu le pate a lungkim dan mahin na upna in Pasian lungdamsak hi. Lai Siangtho in, “Upna tawh lo-in Pasian kilungkimsak theilo hi”9 ci hi. ]
Pasian, lungsim takpi tawh a thu i man ciangin amah nuihmai hi. Leitung bup tuicin tunna pan ganhing khempeuh hotkhiat nadingin ngaihsutna a kilekkim, leh a neensi dongin limtak geelna kisam hi. Tua hangin na khempeuh ah Pasian’ gualhsak bang lianin sep kul hi. Pasian in, “Noah aw, gunkuang khatpeuh hoih na sak danin lam dih o” ci lo hi. Tembaw a golna zah ding, a lim a mel ding leh a van a na ding, cihte kician takin a hilh banah tembaw tunga ganhing puakzah ding dongin gencian hi. Noah’ dawnkikna Lai Siangtho sungah hih bangin kiciamteh hi: “Tua bangin Noah in na khempeuh ah Pasian’ thupiak bang teek lianin seem hi.”10
Hih mun ah Noah in Pasian’ cih bangbang a bupin mang (thupiakna khat zong nusia lo) ahihna leh ahi bang lianin mang (Pasian’ deihdanin, leh Pasian’ hoihsak hunin, seem) ahihna ciaptehhuai hi. Lungsim khempeuh piakna cih pen tu-a dan hi a, Noah tungah Pasian a nuihmai pen lamdang lo hi.
Tembaw golpi khat a lam dingin Pasian in nang hong sawl hileh dotkik ding, nial nading, ahihkeileh awlmawhloh nading thu pawlkhat na neikha ding hi. Ahi zongin Noah in tua bang nei lo hi. Pasian cih bangbang a lungsim takpi tawh mang hi. Tua pen Pasian’ sawl bangbang, awlmawh lohna leh zahkaina cih bang om lo-in sepna hi. “Thu hong ngen phot ning” ci-a hun le ni sottohna hilo hi. Sotto lo-a sep pahna hizaw hi. Tate in nasep ding khat hong sottoh uh ciangin tua pen thuman lohna mah ahihlam nu le pate in tel mahmah uhhi.
Pasian in sep dinga hong sawl khempeuh a thu a la leh a hang hong gennop keileh zong ama thu hi lel hi. Theihtel ding na ut leh ziakai a, thuman ding na ut leh manlang hi. Thuman pahna in khan tawntung Lai Siangtho i sinna sangin Pasian’ thu hong theisak zaw ding hi. Taktakin, thu pawlkhat pen na man masak lohin na theitel zo ngeikei ding hi. Thumanna in theihtelna kongpi kihongsak hi.
Pasian tungah a langsam thumanna i pia thei pahpah hi. Bang thupiakna teng mang ding, ci-in i teel thei hi. Thupiak i mannop nam teng a min gualsukin tuate i mang a, ahi zongin hi phalo i sakte, haksattuak i sakte, leh mi’ kinloh namte ahihleh i nusia ziau hi. Biakinn ah i kikhop hangin sawm-ah-khat pia lo-in i om lel hi. Lai Siangtho i simsim hangin hong gensiate i maisak kei hi. Tua banga a langsam thumanna pen thuman lohna mah hi pah hi.
Lungsim takpi tawh thumanna cih pen lawpna tawh lungdam takin sepkhiatna hi. Lai Siangtho in “Lungdam takin ama thu mang un”11 ci hi. David’ lungsim puakzia zong tua bang mah hi: “Topa aw, bang hih ding cih hong gen peuh lecin tua bangin ka hih ding hi. Ka hin laiteng lungsim takpi tawh thu ka mang ding hi.”12
James in Khristiante kiang a thugenna ah, “Eite in i upna bek tawh hilo-in i sepna tawh Pasian i lungkimsak hi.”13 ci hi. Hotkhiatna kithalawh theilo ahihna Lai Siangtho in kitel takin hong gen hi. Hanciamna tawh hilo-in hehpihna hang bekin kingah thei hi. Ahih hangin Pasian’ ta khat hihna tawh thumanna tungtawnin vantunga na Pa na lungkimsak thei hi. Thumanna tawh kiseem khatpeuh pen biakpiakna zong hi pah hi. Bang hangin thumanna in Pasian hizah takin lungkimsak thei hiam? Amah it takpi na hihna kilangsak ahih man hi. Jesuh in, “Kei nong it uhleh kong thupiakte na mang ding uhhi”14 ci hi.
Tatsat lo-i sat lo-in Pasian phatin lungdam i koh ciangin amah nuihmai hi. Midang khat ii lungsim takpi tawh hong phatna leh hong pahtaakna kammal i zakna zahin hong lungnuamsak thu dang tam lo hi. Pasian nangawn in za nuam hi. Ama tungah i zahtakna leh i lungdamna i pulak ciangin amah nuihmai hi.
Noah a nuntakna ah phatna leh lungdam kohna tawh kidim ahih manin tua in Pasian lungkimsak hi. Tuicin a kiam khit-a Noah a sep masak pen ah Pasian tungah lungdam a kohna-in biakpiakna Pasian’ mai-ah lui hi. Lai Siangtho in, “Tua ciangin Noah in Pasian aadingin biakpiak tau khat lam a,...tua tungah meihal biakpiakna lui hi”15 ci hi.
Jesuh’ luih biakpiakna hangin eite in Noah bangin ganhing tawh biakpiakna i lui nawnkei hi. Pasian kiangah “phatna biakpiakna”16 leh “lungdamkoh biakpiakna”17 a lui dingin hong kihilhzaw hi. Pasian pen amah ahihna hangin i phat a, Pasian tungah ama sepsate hangin lungdam i ko hi. David in, “La sakna tawh Pasian’ min ka phat ding a, lungdam kohna tawh a min ka pahtawi ding hi. Tua in Topa lungkimsak ding hi”18 ci hi.
Pasian kiangah phatna leh lungdam kohna i lui ciangin a lamdang thu khat hong piang hi. Banghiam cihleh Pasian i lungkimsak ciangin ei zong i lungsim sungah lungdamna tawh i kidim hi.
Ka nu in kei aading an hong huan pen nuamsa mahmah hi. Kay tawh ka kiteen khitnung nangawn ah, nu le pate kiang ka hawh uh ciangin ka nu in ama khut tung ngiat tawh an a lim mahmah hong huan hi. Ka nu a nuntakna sungah a lungkim phat mahmah khat pen ko a tate teng in ama huansa an ka nek ziahziah uh, amah’n ka gei uh pan hong et pen, hi. Ko, limsa-in ne ziahziah seemseem, amah a lungkim seemseem hi.
Ko lampanin zong an limtakin neksakna tawh ka nu lungkim nading ka sepkhak uh pen ka lungkim mahmah uhhi. Hih mun ah a langnih tuakin kimanna om hi. An ka nek kawmin lim ka sakna thu ka gen buahbuah a, ka nu ka phat hi. Tua pen an lim ka sakna hang bek hilo-in ka nu’ lungkim nading zong ka cihna hi. Tua hun ciangin ka vekpi-un ka lungdam mahmah uhhi.
Biakpiakna ah zong a langnih tuakin kimanna om hi. Eite aading Pasian’ hong sepsaksa thute hangin i lungdam a, tua i lungdamna Pasian tungah i pulak ciangin tua in Pasian lungdamsak bek thamlo, eima lungdamna zong khangsak hi. Late laibu sungah “Ama mai-ah midikte lungdamin nuamsa uh a, gualnuamin awng ngeingai uhhi”19 ci hi.
I siamnate i zat ciangin Pasian nuihmai hi. Tuicin a kiam khit ciangin Pasian in Noah tungah hih bangin a theih-ol mahmah thupiaknate nei hi: “Pung unla tampi pha-in leitung dimsak un...Nungta-a a gamtaang peuhmah note’ neek ding an hong hi ding hi. Singkung hingte kong pia zo a, tu-in zong na khempeuh kong pia hi.”20
Pasian in, “Tu-in na nopsak ding hun tung ta hi. Mihingte’ sep dinga ka seh thute seem in. Na zi tawh omkhawm in. Tanu tapa nei un. Innkuan kilamto un. Ankungte ciing unla sa ne un. Mihingte hita un. Note kong bawlna pen a tuaci ding mah ka cihna hi” ci hi.
Nang tungah Pasian a lungkim hun pen kha “nasepnate” ahi Lai Siangtho simna, biakinn ah kikhopna, thungetna, ahihkeileh upna thu teci panna cihte na hih hun bek na sa kha ding a, tualo na nuntakna sunga thu dangdangte Pasian in hong kinpih lo hi, ci-in na ngaihsun kha ding hi. A taktakin, naseem na hi-a a tawlnga na hi zongin, thungen na hi-a anne na hi zongin, na nuntakna a neng a tawng dongin etcik pen Pasian in nuamsa hi. Na gamtat luhekna a neng khat nangawn khahsuah lo-in hong encik hi. Lai Siangtho in, “Pasian’ zia tawh kituak mite’ kalsuanna TOPA in lamlak hi. Amaute’ nuntakna a neng a tawng dong ah amah a lungkim hi”21 ci hi.
Mawhna simloh mihing’ sepkhiat thu khempeuh, phatna lungsim puakzia tawh ahih nakleh Pasian’ minthanna aadingin kiseem thei hi. Kuang le keu sawpna, setvan puahna, van zuakna, computer khetna, ankung ciinna, innkuanpih neihna, cihte Pasian’ minthanna aadingin na hih thei hi.
A diakdiakin Pasian in ama hong piaksa siamna leh kivakhnate na zatkhiat pen muhnop sa mahmah a, na angtang mahmah hi. Pasian in ama lungkimna a pian nadingin eite tungah siamna a tuam tek hong guat ngiat ahihi. Pawlkhatte kimawl a siam dingin, leh pawlkhatte thu a telkheh dingin hong bawl hi. Nang zong, setvan puah lamsang (mechanics), phazah tuat lamsang (mathematics), music lamsang, ahihkeileh siamna a dang tul-then tampite na ngah kha ding hi. Hih siamnate khempeuh in Pasian nuihmaisak thei hi. Lai Siangtho in, “Ama lampanin zong mihing khatciat hong sui pha a, tu-in i sep khempeuh hong encik hi”22 ci hi.
Na siamnate seelsawmna ahihkeileh midang khat tawh kibatsawmna tawh Pasian’ minthan nading ahihkeileh a lungkim nading kiseem theilo hi. Nang pen nangmah na hihna tawh amah na lungkimsak thei bek hi. Nang’ hihna khatpeuh na kinolh simsimin nang hong piangsak Pasian’ pilna leh a ukzawhna a nial na hihi. Pasian in, “Nang hong Piangsakpa tawh kinial theih nading thu na nei kei hi. Nang pen beelseekpa’ seek leibeel khat na hi lel a, leibeel in ‘Bang hangin hih bangin hong bawl na hi hiam?’ ci-in dong ngeilo hi”23 ci hi.
Olympic tai kidemna-a gualzopa ahi, “Meikuang sakol-lengte” (Chariots of Fire) kici limhing (film) sunga kihel, Eric Liddell in, “Pasian in ngimna khat aading kei hong bawl ahihlam ka um hi. A manlang dingin hong bawl ahihlam zong ka um a, ka tai ciangin Pasian’ lungkimna in hong zawtkha hi” ci hi. A nununglam ciangin amah’n “Tai kidemna ah kihel nawn kei le-ing Pasian a zahko tawh ka kibang ding hi” ci lai hi. Kha tawh kituaklo siamna cih bang om lo a, a kizangkhial siamna cih bek om hi. Pasian’ lungkim nadingin na siamnate zat kipan in.
Pasian pen ama piansak nate na pahtaak lam hong muh ciangin zong a lungkim hi. Hoihna na muh theih nadingin mittangte, a ging na zak theih nadingin bilte, a gimnam na ngah theih nadingin nak, a limna na ciap theih nadingin leii, leh kilawnna na phawk theih nadingin na vun nuai-ah phawktheihna thagui, cihte hong pia hi. Na pahtaak khatpeuh a om ciangin tua aadingin Pasian tungah lungdam na koh leh tua pen biakpiak gamtatna khat hong suak hi. Lai Siangtho in zong, “Pasian in...nuam takin i zat dingin na khempeuh cingh takin hong pia hi”24 ci hi.
Na ihmut nangawn Pasian in hong encik nuam hi. Ka tate a neulaiun a ihmut uh ciangin lungkimna tak tawh ka et-et lam ka kiphawk lai hi. Khatveivei, sun hun pen buaina leh thuman lohna cihte tawh kidim thei ahih hangin a ihmut uh ciangin lungkimna, lungmuanna leh lungnopna tawh kidimtuak mahmah uh a, amau bangzah takin it ka hihlam ka kithei phapha hi.
Ka tate ka pahtaak theih nadingin amau lampan kei aading bangmah hong sepsak ding uh kullo hi. Amau it mahmah ka hih manin a naksuk a naktoh uh ka et bek zong kei aadingin lungkimna hi. A awm uh sangto zeel, niamsuk zeel-a om keukeu pen ka et kawmin ka nuihmai a, khatveivei lungdamna tawh khitui mualtuangin ka om thei hi. Pasian in a lungsim sunga om bangin nang hong bawl ahih manin na ihmut laitakin zong itna tawh hong encik hi. Hih leitungah nang bek mihing ahi dan khatin nang hong it hi.
Nu le pate in a tate uh a pahtaak theih nadingun a tate a cingtaak ding ahihkeileh a picing dingin kal masa lo uhhi. A neutuung uh-a kipan bang gual bang gual a pha uh zongin pakta den uhhi. Tua mah bangin Pasian in zong nang hong pahtaak theih nadingin na picin hun khat ngak sese lo hi. Kha thu lamah na tunna tantan tawh hong itin hong pakta hi.
Na gol tohtoh ciangin nang lampan na lungkimsak zawhloh sangsyate ahihkeileh nu le pate cih bangin na tuakkha thei ding hi. Pasian in zong nang tungah tua bang lungsim a nei ding sa kha kei in. Cingtaak sinsen ahihkeileh mawhna baang vetlo cih bang hi theilo na hihlam Pasian in hong thei hi. Lai Siangtho in, “Amah in ei, bang tawh hong kibawl cih hong tel mahmah hi. Leivui i hihlam thei gige hi”25 ci hi.
Pasian’ et pen na lungtang, na lungsim puakzia hi: Amah lungkimsak ding cih pen na lunggulh lianpen mah ahi hiam? Tua pen Paul’ lungtup kungpi hi: “Ahih hangin hih muna i inn ah ahi-a hua taka i inn ah ahi zongin, eite in na khempeuhte sangin amah ngiat mah i lungkimsak nuam hi.”26 Tawntung hun thu tawh kizui-in na nuntak ciangin na lungtup pen zong “Nuntakna pan lungkimna bangzah ka ngah ding hiam?” cihna panin “Pasian in ka nuntakna pan lungkimna bangzah a ngah ding hiam?” cih ah hong kilaih ding hi.
Pasian in Noah bang dan mi -- Pasian’ lungkimna a pian nadinga a nungta nuam mite -- kumzalom sawmnih-le-khat sungah a zonzon laitak hi. Lai Siangtho in, “A pilvang mi, Pasian a lungkimsak nuam mi, khatpeuh a om kha ding hiam, ci-in Pasian in vantung panin mihing khempeuh ensuk hi”27 ci hi.
Pasian lungkimsak ding cih pen na nuntak lungtup kungpi na hisak ding hiam? Hih lungtup kungpi a mitsuan vinven minu mipa aading Pasian’ sepsakloh ding na khat zong om lo hi.
NI KUANI
KA NGIMNA TAWH KIPAWL LUNGNGAIHNA
Lungngaih Ding Thu: Pasian kamuan ciangin amah nuihmai hi.
Phawk ding Khawkneu: “Amah a bia mite leh ama itna a muang mite
tungah Topa lungkim hi” Late 147:11 (CEV)
Ngaihsut Ding Thudotna: Bang hoihpen cih Pasian in thei
ahih manin ka nuntakna sung bang mun tengah
Pasian mah muanpenin kaneih ding kisam hiam?
Source:
Laibu Min : Ngimna' Tawsawn Nuntakna (The Purpose-Driven Life)
Laigelh : Rick Warren
Lailet : PLMangno (Power Translation Service) raymang@gmail.com
Laibu bawl kum : 2006
Laisim Mimalkim tungah Zotna :
Hih laibu pen ni 40 sung sim ding ahih manin nikhat in khatta(nikhat aita) Laibu Saal website (www.zomielibrary.com) pan hong suah toto ding hi ung…
Hih laibu, abu ngiatin a deihte’n Lailet, laibu bawl Sia PLMangno' email : raymang@gmail.com ah kidawp thei hi.

