DOTNA NAM THUM. Agelh ~ J.M. Paupu

Date:

DOTNA NAM THUM

Agelh ~ J.M. Paupu

 

Topa Jesuh nuntakna a nasepna ah,​​ midangte dotna tampi a dawn mah bangin,​​ amah in zong dotna tampi mah neingei hi. Tua dotnate lakah dotna poimawh mahmah namthum i kikum ding hi.

 

1.MI 10 DAM HILO AHI​​ HIAM? 9 TE KOI AH OM AHI UH HIAM?

Hih lai a dotna pen dotna ciatciat dingin,​​ Topa Jesuh in anungzuite kiangah adot zong hi beeklo, ahihkei leh amah tawh​​ aki khawlkhawlte tunga adotzong hibeek lo,​​ khatvei lamkal laka aki muhpih, khatvei akituahpih bek, tuate tawh kisai adotna hi. Miphaak 10te pen Topa​​ Jesuh tawh akikhawl mi hi zenzenlo hi. Gamlapi panin hehpihna ngen uhhi. A diakdiak in aphaakte pen mikiang ah omkhawm theilo, Mitawh kikhawl theilo ahihmanin amau phaak kipawlna​​ (Phaak​​ Society)​​ mun gamlapi panin awkhat suahin​​ Topa Jesuh aw, kote honghehpih in​​ ci-in ngen uh hi. Topa Jesuh in​​ Dam un, ci loin va pai unla, siampite kiangah va ki kiveelsak un​​ ci hi. Tua banga apai laitakun athuman’na Topa sawl banga agamtat manun dam hi, ci hi.

​​ 

Lamkal lak gamlalo cikkhatah dam zong hikha inteh. Tuabanga adamlaitak,​​ hilai a mikhatpen dam cih akitheih ciangin,​​ nak lungdamlua ahihciangin hong kilehkik in,​​ Topa kiangah lungdamna hongko hi.​​ Hihlai alungdamko ding a,​​ hongkileh pa pen Laisiangtho in Samaria mi hi,​​ ci hi. 9 tepen Judah mi himai​​ thei hi. Phaak natna hanga kikhawlzong himai ding hi.​​ Tua adampa lungdam mahmah in,​​ Topa Jesuh kiang hongpai lai-in, Topa Jesuh in dotna akhauh mahmah alungsim a,​​ na asak mahmahthu dong hi. Tuapa kiang adot hiteekteek se lo hi.​​ Topa Jesuh in alungsim sungah 10te damsak in om hilo ahi uh hiam?​​ Banghanga tua khatbek,​​ kakiangah hongpai hiam? ci hi.​​ Hihthu kangaihsut ciangin kalungsim sungah hibangin om hi. Camp khawng ibawlzawh ciangin kilungdam ciat hi.​​ Hih lai aa,​​ aphaakte tuabangmah hi. Lungdamna tawh kiciahciat hi.​​ Mun khatkhat te bang ah biakinnah dawn in, Pawlkhatte bang Upaten kahin, ahih kei leh nu leh paten kahin, antang pawlten kahin, biakinn sungah vaidawnna, vaitutna thupitak om hi. Tua banga lungdamtak a,​​ akikholhzawh kal 2 kal 3,​​ khakhat sung cihkhawng hoihin, khakhat zawh ​​ khawng ciang pawlkhatpen hoihloh kipanpah uh hi.​​ 

 

La khat in bangcihiam cihleh​​ kikhel khinzo ing, kasepsep ngeite tun ken semnawn keng, kasimsim ngeite tun ken sim​​ nawnkeng, kadawndawn ngeite tun kendawn​​ nawnkeng, kapaipai ngeite tun kei pai​​ nawnkeng​​ cihkhawng hi. Pawlkhatte la dingin​​ kadawndawn sate tawlkhat bek khawl ing, ahihkeileh dawn kikkik ingh​​ cihkhawng hileh kilawm hi.​​ Mikang la ah kikhelna lian mahmah nei ing, ci hi. Pawlkhat kikhelna pen neulua mahmah hi….  ​​​​ Tua ahihmanin hihlai a, aphaakte zong dam ciatciat napi-in banghanga lungdam nawnlo, banghanga Topa Jesuh kiangah Topa lungdam sing, cibeeklo uhhiam?​​ Anuntak sungvua phaakvei dinga,​​ atu atate khanga kimudah​​ dending, kinawlkhin dending, kihhuai kisa dending​​ kimlai dammawk uh ahihteh naklungdam huailua mahmah hi. Hih adam 9 te zong kilehkik hen la,​​ Topa lungdam mahmah ung​​ ci beek leh kilawm​​ mahmah hi.​​ 

 

Hih Samariapa apainopleh paihen, kozong kapainading vuah painung, cileh kilawm hi. Tuni hunin camp khatpeuh ahihkeileh Crusade khat, Biakinn khat a thungetna hiam pana, apiangthaknu,​​ apiangthakpa aw,….Topa in nangzong koiah om nahiam, hongci hi. Topa’n adamsakte thei hi. Hong damsakpa in hongthei ahihleh ei adamten theihhuai mahmah hi. Ei hong damsakpa’n hongzong hi. Ei hong damsakpa’n kalungdam icihding honglamen in hongdamsak hi. Banghang​​ a,​​ kalungdam cihbeek theilo i hiam? Topa aw kei miphaak, mi tawh kikhawl theilo, kazi katate muthei nawnlo, kaveeng kapam​​ te mungam nawnlo ding kimlai tuni-in nong damsak manin kalungdam cihbeek ding kilawm hinapi’n ​​ ciah​​ hiaumawk uh hi. Tuni hunin zong eite sungah bangpawl bangpawl hita leng,​​ Topa Jesuh in damsakna hongpiakzawh bangci-in i om aa? Topa kiangah lungdamna, ako theite, akhebul​​ ah akuntheite i hi hiam? Tuhun in igamsungah Gospel tuamtuam vakvak in, Pawlpi kipsa do in, susia in agamta tam mahmah mawk hi hang.​​ 

 

Pasian in apawlpi susia dingin,​​ ngia banga vakvak​​ dingin hongdeihlo hi. Laisiangtho tawh kisai a,​​ sanzia kibanglo ahihleh kikupkhop ding hi. Banghangin mihaite, bangmah theinailo teng asimtham in kaikhiakhia ding i hiam?​​ Pawlpi ithuai hi.​​ Pawlpi tawh kisai a, asusianuam peuhmah kei alangah apangding ka hi hi. Pawlpi pen kei’ aa zong hilo hi. A tan’ pan nasa hi. Sihna zo a, atan’ pa’n nasa hi. Tuhun in i sanzia kibang kimloding cihpen itheihsa hi. Ahizongin igamsungah Meitei lakah thugen​​ a, Kala lakah thugen a, thu umnailo tultampi Khristian suahsakding pen phamawh hetlo hi.​​ Banghangin pawlpi kipsa Khristian suaksate kiangah thugen mawk i hiam? Kavak kawikawina munah pawlpi nawngkaisak honkhat kamuden hi.​​ Na zong kasamahmah hi. Baptist World Vision a Director pa kiangah Garo Hills ten thudong hi. Sia aw​​ Ko kiangah Jesuh mintawh tuiphumna ci-in tulai in thangmahmah ven, bang ci-in nangaihsun hiam?​​ ci hi.​​ Siapa in​​ Topa Jesuh kammal amasiksan Mate 28:19-10) sung gen hi. Leitung khempeuhah pai unla……cih in Mission gen hi. Mikhempeuh nungzui suaksak unla….. cih in Nungzui Discipleship​​ gen hi.​​ Tuazawh​​ Pa’ min tawh, Tapa’ min​​ leh, Khasiangtho min tawh natuiphum un, Leitung beidong note tawh kongomkhawm ding hi, ci hi. Tua acipa kammal paaikhia cihpen ken sangzo keng,​​ ci ziau hi.​​ 

 

Hihthu konggen ciangin pawlkhatin zong nasa maithei ding hi. Mimal kitaih hilo hihang. Mimal kimudah hilo hihang. pawlpivai akinaang hibek hang. Athu akinang hihang. Tua ahihmanin damsakna angahte koiah om a, koiah paiding nahiam? Damsakna ngahpa khat Jesuh​​ kiangah pai hi.​​ Tuni hunin​​ pianthakna ciang bektawh naom leh Topa in kadamsak tuu,​​ kadamsak mipa, kadamsak minu, kadamsak katanu, kadamsak katapa aw koiah om na hiam?​​ hong ci hi. Pasian in amahphat ding, amah tawh a kikhawl dingin hongdeih hi. Tuni-in hongzongpa kiangah iciahkik ding kisam hi. ​​​​ 1970 pek a kipanin CBA gamsungah khuasung camp,​​ naupang pawl, khangno pawl, nupi pawl, nupa, siate cihkhawng ahizongin atuamtuam om toto hi. Camp ah piangthaka,​​ piangthak tozel a, nungzui lah ahibeek lote aw, Topa Jesuh in hualaia kadamsaknu aw, koiah omta na hiam?​​ Hualaia kadamsakpa aw koiah omta nahiam? Hua nupi camp​​ a kasamsaknu aw, khangno camp a kadamsakpa aw koiah omta nahiam? ci-in tuni-in nang hongzong hi. Nang koiahom nahiam?​​ 

 

I laisiangtho sunga Topa Jesuh in na asakmahmah dingpen lungdamkoh sawmselo a, damna ciangbek deih a, avakvakte hi. Topa zuinuamlo a, avaknuambek in iom leh Topa in hongsam hi. Tuhun in China gamah khanlawh na,​​ nasia mahmah hi.​​ YMF Overseas Missionte in China tawh kisai-in lai 2ta hawm uh hi. Tua laisunga kigelh khatin,​​ kalungsim honglawng mahmah ​​ hi. China gamah College sangnaupangte in Chairman pa Maw Tse Tung laibu nidang​​ a,​​ a simsim uh pen simding, lotngahding, tham loin aneu a kipan​​ tua lotngahsa in khangsak uh hi. Ahizongin Ute naute khuak atheihna ciangbek tawh,​​ mi nalungkim zo samloin akha uhleh alungsim uh hawm​​ kisakna om hi. Tua ahihman in University kah sangnaupangte in,​​ bangci uhhiam cihleh kakingak nading thei ing. Ken kakha nuntaknading zong kahi. Kei kakha bangciding hiam, ci-in zong uh hi. Pasian in tuabanga azongte kimuhpih ahihmanin tua Newsletter gelhpa in bangcihiam, cihleh​​ Nidang in China gamah tuucingpa in atuute zong hi. A tuumangte zonghi, ahizongin tuhunciangin China gamah tuumangte in atuucingpa zonghi​​ ci hi. A tuumangte pen ommawkmawk thei nawnlo uh ahihmanin hongcingpa koiah om hiam? ci-in zong uh hi. Ahilhthei ding zong hi.​​ 

 

Eimi nungakkhat Hongkong Bank asem Beijing vaphain, Beijing University alutna thugen hi.​​ Kongkhak alut cil-in​​ Topa aw hihlaiah Jesuhthu kagenpihding khatbeek hongpia in”​​ tuni a Pasian’ thugen dinga hawhhing, ci-in thu kangetleh singliim nuaiah nungakkhat​​ tu a, tuanu kiangah​​ Na kiangah kong tuthei diam, kacihleh hongtu in, hongtu in”​​ ci hi. Ka kihoho uhleh amah Khristian na hilo hi. Ahizongin Jesuh thu Pasian hong itnathu kagen ciangin hihnu​​ in​​ Hihpen aive kazonzon, honghilhding​​ ka nazonzon, kuan honghilhding hiam?​​ Ka​​ nacihcih, hong ci hi”​​ ci hi. Hih numeinu in banggenhiam​​ cihleh kensau kagen kulkei, amahpen Topa’ Kha in a napuah hoihsa, aci kituh nailo bek, alei kibawlkhinsa hi, ci hi. Tua ahihmanin​​ saulo kakikup nung uhah,​​ amah’n​​ anung amai avei atak en in,​​ khatveizong thungen ngeilo hing. Ahi zongin Jesuh Gumpa leh Topa in sangnuam ing.​​ Ama kiangah kanuntakna pianuam ing, thu hongngen ning,”​​ hong ci hi. Amau pau in ngen a, ken anget tengzong theikeng, ahizongin tuazawh ciang tun bangci-in na ngaihsun a kacihleh​​ Topa’n kamawhna hong maisak ta, Topa ka nazonzon pen tun amahah ka​​ omkhin ta”​​ hong ci hi. Tuaciangin ka Laisiangtho bu kapia hi.​​ 

 

Tua ni-in Topa’ tungah lungdamna kako hi. Beijing University lianlua mahmah zahtakhuai lua mahmah tase leh Topa khain naveh kholkhin hi, ci hi. Tuni hunin zong​​ ute naute Pasian in nang hongzong hi. Pasian in amahphat dingin hongdeih hi. Pasian in lungdamna thu akokik dingin hongdeih hi. Bangcikoh na hiam? Damsakna ngahnu nahihleh bangcikoh na hiam? Damsakna ngahpa nahihleh bangci koh na hiam? Pasian in nang hongsam hi.

 

 

2. NOTE ZONG NA PAI NUAM UH HIAM? ​​ CIH DOTNA HI.

John 6 sungah Topa Jesuh in dotna 2 dong hi. Hih dotna 2 pen​​ dena dotna tawh kibanglo hi. Banghanghiam cihleh damsakna ngahte dotna zong​​ hise kei, amah azui nuamlote kiang adotna zong hikei, a zuizui kum 3 tawntung a sulzuih den 12 te kianga kidong hi. John 6:67 sungah bangci hiam cihleh Jesuh in 12te kiangah,​​ Note zong napainuam uhhiam,”​​ ci hi. Simon Peter in dawngin ​​ Topa aw kuakiangah paiding kahi​​ uhhiam?​​ Nangmah in tawntung nuntakna nanei hi,​​ a ci hi. John 6:69 sungah kote in nangmahpen Pasian’ hongsawl a Siangthopa nahi, cih kongum khin uh hi, ci hi. Tuni-in Topa Jesuh in John 6na sungah mi 5000 sanga tamzaw vaak hi. An avaak zawhciang ciahsak hi. A zingciang mihonpite in Topa Jesuh pen zongkik uh hi. Delh kawikawi in Topa Jesuh mu uh hi. Topa Jesuh in banggen hiam cihleh​​ Note in​​ an kongpiakman a hongzong​​ nahi uhhiam? Asiathei anzong kei zaw​​ un, napu napate un, Vantung pana hongpai,​​ an anek​​ hang un asi uh hi. Ahizongin ken kongpiak an anete pen silo ding hi”cih thu gen hi. Tua ahihmanin keipen nuntakna dingin antaktak kahi hi. Kei hongdawn​​ a,​​ kei hongne mitepen dangtak ngeinawnlo dinga, gilkial ngeinawnlo ding hi.​​ 

 

Tua banga agenzawh ciangin mi tampite in hih thupen thuhaksa lua hi, ci-in mi tultampi paikhiamang uh hi. Tuabanga,​​ apailaitakun Topa Jesuh in mihonpi​​ te in paisan cih amuh takteh anungzuite kiangah kihei a,​​ Notezong na paimang nuamta uhhiam? Napainop dinguh leh ahun tuhun hi”​​ ci hi.​​ Hih laitakah kei hongpaisan ding nahih uhleh ahun hongkipiak laitak hi, a cihnopna hi. Ute naute ​​ Jesuh nungzuihna pen ​​ zawhthawh thutawh zuihna hilo hi.​​ Hihlai ah Topa Jesuh in hongzui teeiteei un, ci zenzen lo hi. Notezong napaimang nuam uhhiam? Nikhatni ciang​​ hongpaisan veve ding nahih uhleh napai hunuh hita hi, ci hi. Peter in dawnga,​​ Topa aw koiah paiding kahi uh hiam?ci hi. Ute naute tunitak hunin hihlaia Peter dawnna leh Jesuh dotna pen na mahmah hi. Jesuh ​​ dotna ah nungzui nuamlo vet, an ciangbek tawh azui nuamte nahih uhleh gilpi ciangbek anasem nahih uhleh, ahihkei leh hamphatna tan(ngah)na ciangbek a,​​ nasem nahih uhleh tun napai hun uhhi, aci ahi hi.​​ 

 

Khristian tawh kisai Mission laibu akigelhna ah kammal a kizang khatpen​​ Rice Christian”​​ cih kigelh citciat hi. Buh​​ Tapidaw, an Christian cihna hi. Tua tangthu simleng,​​ nidang lai-in sangmang Missionary-te China gamah pai uh a, China mite Khristian nasuak pahsak zolo uh hi. Tua laitakin kial nakpi in tungin nakkiallua mahmah uh ahihciangin Missionary​​ te kiangah bang​​ naci uhhiam cihleh​​ Nasepding hongpia un”​​ ci uh hi. Missionary​​ te in lampi khawng sialsak in tua lamsial thaman dingin buh napia uh hi. Nikhat lam nasial uhleh Buh tuazah ​​ cihdanin nahawm uh hi. Tua banga buh ahawmsung khempeuh Khristian ​​ hongsuak atamdan, hici gen uh hi. Nikhat in zakhat,​​ zanih, zathum, kibehlap denin tulkhat tulthum cihdongin kibehlap ziahziah hi. Mikang gam a thuzaksakna pen paiziahziah hi. Tuni 500, kibehlap ta, 600,1000,2000, phata, ​​ cihbangin a zaksak uh ciangin ​​ Mikanggam panin buhkhekten zong nakpitakin thangahin khak ziahziah uh hi.​​ Amauzong khakkhak in,​​ hun​​ bangtanhiam khitteh akial tawpin kialtung nawnlo uh hi. Antam kikta ahihmanin Missionary​​ te piakkul nawnlo hi.​​ 

 

Tua Missionary​​ te’piak hongkul​​ nawnloh ciangin Pawlpi sazianpen hong kiampah hanhan leuleu hi. Tuni in 100 paikhia ta, 200 paita, 300 paita, 500 paikhiata, 1000 paikhiata, ci-in Mikang te kiangah pulak(Report) kik leuleu uh hihtuak hi.​​ Atawpkhak na-ah akipattung vua,​​ haksatna tampi tawh Khristian asuak taktak teng bekmah hongomsuak bek hileh kilawm hi. Tua manin​​ Buh Khristian”​​ cih kammal akibawl ahi hi. Eizong tuni-in Topa Jesuh azui kawikawi mihing 5000 valte i etteh anduh a zui, tangho leh ngasa tawh avaakna​​ a lamen, cihte ahihmanin thangho Khristian, khomun Khristian, Ngasa Khristian kicithei ding hi. Eigamah gending hileng Camp Khristian, Crusade Khristian cihciang khawngbek ihih khak lohding thupi hi. Topa azui taktak ihihding kisam hi. Hih lai a Peter dawnna pen​​ Aw Topa midangten hongpaisan taleh, midang ten nang hongpampaih taleh zong nangpen tawntung nuntakna anei ka Topa na hi hi. Tua manin kong zuiding uh hi”​​ ci hi.​​ 

 

Tuni in zong nungak tangval nupi papite aw, Topa Jesuh in miten hongzuih noploh lai, Midangten hongnusiat lai, Midangten kei hong kitheihmawh bawl lai-in nangzong hongzui lo ding nahihleh hongzui nawnken, zuih nawnloh nan’g​​ hun hongpia ta hi. Nakikhop dingleh kikta in, hongci hi. Banggen nawnding nahiam? Topa aw nangkianglo koiah paiding kahiam? naci nuamhiam? Nungkum August kha Paibulok ah​​ Camp kaneih lai un, nungak khat piangthak theilo hi. Ithuai mahmah hi. A mizia khawng enleng pulpit mai a,​​ sapna(altercall) ah dingin kapkap hi. Ahizongin holimpihna(Counselling) khawngah kihel vetlo hi. Nitakkhat kei a tuamin honghopih in, hongci hi.​​ Atomin genleng kapa mi’​​ khut sungah si hi. Tualaitakin kei numeino tan7 kasin laitakin kapaluang kamu a,​​ Aw…. Pa aw, ken lai hongsim toto ningin,​​ nikhatni ciangin IPS(paliklian) kongsuak dinghi. Tuahun ciangin ​​ hih ihteenna khua teekteek ah,​​ kei kongom dinga tua migilo nang hongbawlsia peuhmah ken aphula ding hing, ci-in ka kiciam kha hi,”​​ ci hi. Tuahun lai-in amahpen P.U sin hita hi. Pasianthu kigenten alungtang nasak​​ hi.​​ Ahizongin Topa Jesuh asanding ciangin tuaten dal hi.​​ 

 

Ki hopihpih in​​ “Topa in namawhna hongmaisak nuam ahihleh nang banghangin it zoloding nahiam?​​ kacih​​ leh​​ a lu​​ sungeungeu hi.​​ Amah’n bang hongci hiam cihleh “Pano aw, hongtheisiam inla, thu​​ hongngen ningin kakahkhak leh hongtheisiam in aw,”​​ hongci hi. Thu hong ngenin kapkap kapkap maihi. Nitakhun sawtpi​​ mah tuaci bangin kap hi. Amah’m​​ amaupau tawh ngen ahihmanin ken theilo hing. A thunget tawp“Amen”​​ a cihzawh ciangin akhitui kawmpanin hong ento in nuimawk hi. Banghang a nui nahiam kacih leh​​ Pano aw, ken maisakkhin ing”​​ hongci hi. Ute​​ naute tua ki-apna pen, Topa in sangin khakhat acinma in aNu zong biakinnah amawhna pulakin,​​ Topa kiangah kipiahi. Lamdang sa​​ mahmah ing. Hia nutate kangaihsut ciangin tuciangdong Pasian sungah nungta in,​​ anaute thumzong biakinnah tonpih zel hi. Pasian thugenna hanga,​​ apiangthak ciatciat nungzui suahna tawh akizompah mi om hi. Apianthakna uh tawh​​ Missionary kizompah a, gammial​​ aveisuak pah mi om hi. Pawlkhat pen amahleh amah nangawn akivei zolo piangthak omzel hi.

 

 

​​ Nangzong paimang na​​ ut hiam? Nangzong mihonpite zuihna na​​ ut hiam?​​ Jesuh in tuni hunin nang hongdong hi. Topa’n tuni nang hongdong hi. Paimang na ut hiam? Nusiat na ut hiam? Taisan na ut hiam? Nungzuih zawh sawtlo gimluata ing naci hiam? Topa in​​ nang hongdong hi.​​ Kei​​ hongning khinzo na hiam? Nong itnapen itna masa hinawnlo ahihmanin ……hongci hi. Aw….. Topa nangkiang cihloh koiah taiding kahi uh hiam?​​ Nang tawntung nuntakna nanei hi,​​ naci nuam hiam?​​ Tuni tuhun in ute naute hih dotna thupitak nang hongdong hi. Nangzong taimangding na hiam?​​ Nangzong Jesuh nusiading na hiam?​​ Topa in tuni-in nang hongdong hi. Ama kiangah kipia dingin nang hongsam hi. Topa nang itpenin hongnei​​ ning. Topa aw,​​ nang​​ simloh kait​​ zawkdang omkei, acithei dingin kongdeih hi.

 

3. HIHTE KHEMPEUH SANGIN KEI NONG IT ZAW HIAM?

John21 atawpna lamah Topa Jesuh in Peter​​ kiangah,​​ “Hihte khempeuh sangin kei nong itzaw hiam”​​ ci hi. Hih dotna thumnapen anuam hetlo dotna hi. Peter in Jesuh nusia khinzo hi. Peter in Jesuh kitheihmawh bawlhi. Peter in Topa akisap mahmah lai-in nusiakhin hi. Hihlai ah enleng, Topa Jesuh in Peter​​ pen anvaak khinphot hi. Peter pen​​ ngasa mansak khinphot hi. Topa Jesuh in lawhcinna zong pia hi. An zong kham​​ phitphet​​ ding​​ koihsak​​ hi. Tua zawhciangin Jesuh kipan,​​ Jonah Tapa Simon aw, Hihte khempeuh sangin kei nong itzaw hiam,”​​ ci hi. Tuni hunin Topa in​​ hamphatna tampi hongpiak zawh nung,​​ lawhcinna tampi hongpiak zawh nung, ngasa tampi hongpiak zawh nung, nangen paihna, na​​ nga benna hong lawhcinsak nungin zong Topa in dotnakhat hongnei hi. Hihte khempeuh sangin kei nong​​ itzaw hiam?​​ hongci hi.​​ 

 

Laisiangtho siamten agenciang​​ in hihngate sangin kei nong itzaw hiam? Hih nalawmteng sangin kei nong itzaw hiam? Jesuh in aci zong hikhading hi, ci hi. Peter in ngabeng dingin apaitak ciang,​​ adangten zui-in zankhua in nga nabeng uhhi. Peter nuntakna ah ngaben pen nambatkhat na​​ hongsuakkik hi. Ngaben pen alianpen na suakkikta hi. Hih ngate sangin hong itzaw nahihiam? Ahihkeileh hih ngate nateel zaw hiam?​​ Ahih keileh Peter hihlai a, nalawmte sangin kei nong itzaw hiam? aci zong himai thei hi. Ahihkeileh Peter aw ngabeng, ngaman hihna leh mi aman hihna koi na utzaw hiam?​​ aci zong himaithei hi. Bangbang hileh kei hong itlo nahi hiam? Kei hong itzawlo nahi hiam? aci ahi hi.​​ Tuni hunin Ute naute aw, Pasian in thupha atuamtuamin hongpia hi.​​ Hamphatna a tuamtuam hong pia hi. I ngabenna ciat panin nekleh taak silh leh teen, innlum lolum hongpia hi. A thu hongpia hi.​​ 

 

Nuntakna hong piata hi,​​ pawlpi hongpia hi,​​ lawmlehgual hongpia hi,​​ veeng​​ leh pam hongpia hi. Aw, hibang zawh ciangin Topa in kei nong itzaw hiam? Tuateng​​ khempeuh sangin kei​​ nong itzaw hiam? Hongci hi. Bang naci dingaa? Topa hihteng khempeuh sangin kong itzaw hi, naci diam? Topa ken itpenpen in hongnei ing,​​ hihteng khempeuh sangin hong teelzaw ing,​​ leitungah itding tampi om ta leh nangmah bek hongit pen ning, naci ding hiam? Topa’n hongdong hi. Nikhat galkapbu khat in Mission teamte makaih in amau kiangah hilhkhat nei hi. Banggen hiam cihleh mihingin​​ I​​ it​​ penpen ahih leh eimahmah ki-it pen bek hang, ci hi. Adangte it taktak neilo hi hang. Eipen ki-it penpen ihih manin bangah kikoih i hiam cihleh eima tokhom tungmah​​ ah eimah kitusak hihang, ci hi. Mihing in it penpen khat​​ ihneih​​ in eimah i hih manin,​​ eima tokhom tungah eimah ki-uksak hihang. Hihpen man kasa​​ mahmah hi. Thusut thukan mite in,​​ mihing​​ in​​ a tawptawpna ah amahbek mah ki-it hi, ci hi. Hihpen man mahmah leh kilawm hi.​​ 

 

Laisiangtho sangkah lai in Pune​​ ah,​​ akikah ahih manin​​ North East”a kici peuhmah ki it hi. Koilai pan hongpai hita leh a North East peuhpeuh ​​ ki-it hi. Ki khawmkhawm, ankhawng ne khawmkhawm bek thamlo in lobang aisa khawng manin nekhawm guapguap hi ung. Picnic khawng zong paikhawm hi ung. Assam gamte nangawn in eiduh bangbang duh uh hi. A North East icih ciang a​​ nek ngeiloh khawng uh negawp uh hi. Amau zong ki unau na, ei North East​​ te ci-in kingai mahmah hi. Mizoram pan ahong paite khawng kisanggam bawl, Nagaland pana hong paite khawng ki sanggam bawl,​​ ki unau bawl ciat hi. Keibang guatuai uihpen ka nekpatna hi-in a North East gimnam peuhpeuh kiduh dep hi. Tua ci in a North East gimnam peuhpeuh kiduh in napeuhpeuh kideih hi. Tuabek hilo​​ in North East te akicihciang bangin kinakpan mahmah hi. Kinakpan cih atheihna pen guatuah laam pen,​​ North East minin lak hi ung. Tua laam atheipen unau Mizoram pan nungak khatbek om in, adang numeite pen Nagaland pan hi. Tua guatah laam aguatat ding pen​​ Khasi​​ minamte​​ khawng​​ nahilai hi. Tuapen North East te laam ci-in kilungdam mahmah a,​​ ka vekpi un laam hi ung.​​ 

 

Kote ciah ding ci-in meileeng ticketzong lakhawm, Cultutta pan hong​​ paikhawm in tuapan hong kikhen pianpianta hi​​ ung. Guwahati hong tungkhawmin tuapan pawlkhatte kumkhia a, amau Assam gamte hi. Amau Magaliyate hi. Skim pan hongpai​​ te hi, cihbangin amau​​ mun​​ ciatah ciahkhinta uh hi. Tua panin ah nang Assam gammi, nang Magaliya mi, nang Skim mi ci-in kikhenta hi.​​ Ahi zongin Guwahati pan a vainei laiteng Manipur mi ci-in hong ki paikhawm leuleu in, Phaipi hong kitung khawm hi. Nang Tamenglong mi, nang Moreh Mi, Nang Chadel lam mi, Nang Lamka mi ci-in kikhen leuleu hi. Lamka hong kitun ciangin nang lamkami ci-in kikhen leuleu hi.​​ 

 

Kei Tuiphumpawl, nang tuapawl ci-in kikhen leuleu hi. A Tuiphum sungah zong ei Behpa pawlin vai ahawm keileh, cihte pawl hong piang lailai hi. Neulua mahmah​​ maita hi. Ko​​ a pa Pastor asep keileh cihkhawng lungsim om gigelai hi. Tuabek hilo in ipawlpi sungah eibehte ngaihang icihleh tuate sungah zong i innkuanpihte bek ngaileng kilawm hi. Ibeh teng khempeuh zong ​​ itzo tuanlo hihang. I innkuanpihte bek ithang. Atua sungah zong khentoto ​​ leng i zi leh i tate bek it hileng kilawm hi. A tuasung ah zong eibek ki-it hileng kilawm hi. Atawpna ah tua aive​​ igengen…… Hua hunlai a North East icihte khawng nadau mahmah hi. Hua lai a iki-itna ciangpen a kisap man a ki itna​​ pongbek​​ na hisam hi. Ahihhang ataktak atawpna ah eibek ki-it nahi gige hi.

​​ 

Tua muntakah Topa in kei nongkoih diam? ci hi. Tua nang naluah, midangte naphalloh, midangte tut nading naphallohna muntak ah Topa Jesuh in kei nongit hiam? tuamun lianah hongci hi. Topa Jesuh in kei nongtusak diam? ci hi. Tuni hunin tuamun naphal diam? Topa aw kei ka natu​​ a, ken vai kahawm manin kainnsung buaihi, ken vai kahawm manin kanuntakna buai hi. Topa aw, kei kiangah hongtu in, keisungah hongtu in, Kei’vai nangmah’n hong ukta in.​​ Ka itpenpen hong​​ hita in, acithei dingin kipia in.​​ 

 

Hihteng tangthuno khattawh kahun khaknuam ing. Kumza bangzah hiam lai-in France gamleh Europe gam buppi ah aminthang mahmah Nepolean om hi. Tualaitak in Khristian hoih​​ mahmah amin Drown Nickle akici khat naom hi. Khristian hoih​​ mahmah hi-in limsuaih siamna neihi. Nikhat ni-in Nepolean in​​ tua Drown Nickle kiangah vapai-in bang vagen hiam cihleh Greek pasian numei Venus ading lim hong suaihsak in, ama limhoih mahmah khat kadeih hi. Venus lim ahihmanin hong bawlsakin, ci-in vangen hi. Drown Nickle in banggen hiam cihleh,​​ Kumpipa Nepolean aw, kum tampi nungta in, nakhan sau tahen, nong ngetna pen hi thei kei ning”​​ ci hi. Nepolean in sumtampi hongpia dinghing, ci hi. Drown Nickle in​​ kumpipa aw sumhang hikei, sumthu tawh kisaizong hikei, ka hitheikei dinghi”​​ ci hi. Nepolean in bangci hiam cihleh tua ahihleh hih nabawlman a,​​ Europe gambup ah​​ na minthanding ngaihsun le cin, minthanglua mahmah pahding nahihciang nangpen mihampha pen hiding hiteh, tua​​ ahihmanin Greek pasian numei Venus adingin hong gelhsak(Suaihsak) tapeuh in ci-in kunkik hi. Tualaitak in Drown Nickle in bangcihiam cihleh,​​ “Kumpipa aw nong ngetna pen minthanna utlohna, minthan nading hanga hongnial zong hikeng, hitheikei ning,”​​ ci veve hi.

 

Tua ciangin kumpipa hehsim pianin bangcihiam cihleh“sum deihlo a minthanna zong deihlo nahihleh keimah Kumpipa in thu kong pia hi, ka deihlimpen suai in”​​ ci hi. Drown Nickle in kumpipa mai ento in kumpipa aw hong maisak in, nangma nong thupiak nangawn kahihthei kei​​ hi, ci hi. Napolean pen hehlua mahmah in thakhat tuin paulo in,​​ tawlkhatsung hongom hi. Tua ahihleh bang hanga ken thu hongpia ing a, kumpipa’n ​​ thu hongpia a, hongsel cin a, ​​ minthannading ​​ utlo, sumlehpai zong deihlo nahihleh bang hipeuhmah hiam? Kadeih pen gelhnuamlo, suai nuamhetlo mawk nahi hiam? ci hi. Drown Nickle in hici bangin dawnghi. Kumpipa aw,​​ “Kum sawtpi nungta in, kei Khristian ka hi hi. Jesuh lim kasuaih zawh(ka gelh) nungsang, amah sanga a neuzaw Greek pasian suaih ​​ nadingin kasiamna kaphal nawnkei hi”​​ ci hi. Thupi nasa hiam? Ka Topa Jesuh lim kasuaih kasiamna pen,​​ amah sanga a neu aw Greek pasian suaihna​​ dingin kaphal kei, ci hi.​​ 

 

Ute naute Topa in amah a itpenpen dingin hongsam icih ciangin tuabang hi. Nasiamna tawh zahtak in,​​ na pilna tawh zahtak in. Na thuneihna tawh zahtak in,​​ na vangliatna Topa zahtak nangin​​ zang in. Khat vei Dr. Ben kiangah thusim khat neiding hiteh, na sangnaupan lai-in bangci-in thu​​ nangen a, College nakah lai-in bangci-in thungen hiam? ci-in kidong hi. Aman tomdawn mahmah hi. Kasangkah lai-in thungetna kanei a, kathungetna pen ka Laisiangtho sunga kawm tungah kagelh hi.​​ “Topa aw hongdomsang in Jesuh kadomsang theih nang,”​​ ci-in gelh hi. Thupi nasa uh hiam? Pasian in adomsang nop dingdan!! Jesuh domsang zaw kahih manin Topa aw hongdomsang in. Kasanzawh peuhleh Jesuh sannang hi, acihna hi. I pilna itheihna ithuneihna inaseptheihna tawh Topa zahtak peuhmah leng, Topa’n hong naktawisan luading hi. Topan tua dingin nang hongsam hi. Hihte khempeuh sangin hong itzaw na hi hiam? ci hi. Bang ci’n na dawng dia? Topa kiangah Topa aw, kongzui ding hi. Miten hong taisan ta leh zong kongzui ding hi. Nang itpenin kongnei ding hi. Haksa taleh zong itpenin kongnei ding hi. Nangmah hongzui ning. Nangmah itpenin hongnei ning cihpen i kipiakna hileh ka ut hi.

 

THUNGET SAPNA

Tumahmahin nalungsim sung,​​ a om bangin Topa aw it penin hongnei ning. Miten hongnusiat lai-in nangmah hongzui veve ning, ci-in ki-ap in. Topa in nangzong paimang nuam nahiam? nangzong​​ hongtaisan ding nahiam? hongci hi. Bang ci-in nadawng ding hiam? Topa in 9te koiah omta hiam? ka damsak te koiah paita hiam? ci hi. Adamsakpa, adamsaknu aw, tuni-in Topa in nang hongzong hi. Topa kiangah kipia dingin thungen ciat ni.

 

THUNGETNA

Topa kakikona uh hongngai in. Kalungtang uh a, kagenkhiat theihuh hi-in kagenkhiat theihloh uh hitaleh,​​ namai nuaiah akiseel khatzong omlo ahihmanin,​​ kongetna sanga a vanglianzaw Topa nahih manin, na mai nuaiah kongkun uh hi. Navangliatna naminthan nading leh Jesuh kasansak zawh nading un,​​ kathungetna​​ te uh hongdawng in. Kanuntakna uh nang​​ itding, nangmah pahtawi ding, nang hongzui teeiteei dingin thupha hongpia kimciat in. Naminthan nading hihteng khempeuh,​​ Jesuh minin kongthum uh hi. Amen.

 

Source:​​ 

Hong nungtasak kikin(1997)

Laibu bawl: Job Thawngno

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related