TEDIM KAM KI ZA NA LAI
NOVEMBA KHA 1919
The Chin Hills News
Bu I Shil Shim Na 2
Setemba Kha Awsatila mihing te in ki lem na lai a at hi. Gal ki do ma-ina Awsatila gam shunga mi nam li a’awm u hi. Tua li shunga thum in Awsatila kum-pi-pa a’uk ding a’ut ke u hi. Tua nung caing-in tua mihing nam thum in Awsatila kum-pi-pa khut nuai a’awm nawn lo ding u hi. Amaute in kum-pi-pa a’ne tek ding u hi. Tua hia Awsatila kum pi pa a’gam a’ neu ding hi.
Khal kha gam lang khat mal lama juau thu hil pa khat a’piang thak hi. Ama in: Pashian tapa ka’hi hi, a’ci hi. A ji in le-tung mi khempeu a’that nuam hi. Thu hil pa in mihing a’he pi man-ina a’ji a’that hi. Kham Tung mihing te in kema hanga ni sagi tawng-tung a’tang ke le min-cim shunga, tui cing shunga, ci na na shunga kong shuak a mi khempeuh kong that ding hi, ci in thu a’pia hi. Mi tampi a’lau i a ni sagi tawn-tung a’tang u hi. A’hi hang-in thu hil pa a’bia ke u hi.
Lushia gam mihing te a-gim ma-ma u hi. Tu ma in kum thum lai tak amau kum-pi-pa a’that u a mi zawng te in gam shung a’uk u hi. Mi kim khat te in mi hau te a’uk ding a’de zaw u hi. Khat ve hau sa pawl te a’jo zaw u hi. Mihing te in lo kho ngam lo u na-sem ngam lo u a khua danga an le ding shum ne lo u hi. Mi tampi a-shi u a an ne lo a’tam sem-sem u hi. Lushia mi 200000000 pha a’awm u hi.
Setemba kha a Khuapi Khua a sang mang pa in mihing thum tui shunga a’phum hi. Tua khit ciang-in Khal Kha Khua-a sang nau pang kua tui shung a’phum hi.
Shia Cia in Autoba Kha Gun Khawm khua-a ji a’ la hi.
Setemba Kha sang mang pa in Lai Shim Na lai bu khat thak a’at hi. Po ku, Tun En le Dam Shuan hong hu hi. A tu lai-tal Zanvung khua shik taw lai bu a-bawl hi.
____________________
Mang kang pulpi Zanvung khua a’tung kik jo hi. Kham Tung a’tung ding ka’lau hi. I ci na I ve lo na-ding-in za to Mang Pi Pa in lai hong at hi. Tua lai a’pha tak pi shim un na’jui un. Sang Mang Pa.
MANG KANG PULPI NA NA THU
Mang kang pulpi a’lia jo na-ding in i nak shunga ci tui a’shil nang le ci tui a-shil a’nawp tuam na thu.
Mi vawm te gam za to Mang Pi Pa in mang kang pulpi a’lia ja no-ding-in nak shung le gawl shung i shil leng a’hawi hi, a’ci hi. Hi bang a’shil na-ding a’nuaia hi na thu mi tampi the na-ding in hong za sak hi.
Niang tui ne na shik keu ci taw dim khat tui lum hai khat taw i hel ding hi.
Tua i hel ci tui kim khat taw gawl shung i shil ding hi.
A awm lai ci tui kuang shunga i kawi ding hi.
I nak vang shung tua ci tui shung i dia ding hi.
I gawl tawng a pha mateng tua ci tui kim khat I nak shunga dam tak in i dik ding hi.
Kuang shunga i dia khit ciang-in i nak shunga ci tui te tui pel shunga khat i luang khia sak ding hi.
Hi bang-in ni ve thum ve a’ki zawm in i hi ding hi.
Hi bang a’ hi na a’ki cin-in ni khat in li ve nga ve hi ding hi. Aplikatai gama ning kum in a’law the ci na na in a tung lai-tak-in hi banga a’gam ta a a’hi ciang-in pha tak-pi-in nawp tuam nga na thu i the hi. Bang hang hiam i ci le a’vek pi ci na bawl ten gen a’hi u hi. A ve ding a’ki lawm 91 laka thum bek a’ve a a’na pha ke u hi.
______________
TAWPIDO PAWPI KI KHAWP NA LIAN THU
Tu kuma Kham Tung Tawpidaw Ki Khawp na Lian in Khal Kha khua a’ki bawl hi. Tawpidaw pawl pi khempeu pan-in mihing za ni dek tak a’ ki khawm u hi. Khal Kha Tawpidaw te in a’dang Tawpidaw te a’pha tak pi a’jin a’do u hi. Ni shim in Tawpidaw te in thum ve a’ki khawm u hi. Khua dang te in a’khua a’cia ciang-un lung dam na in a’cia u hi.
Pawlpi Lian ki tel sa Vai Hawm te in:
Pawlpi Uk Pa Shia Kaw
Uk Pa Za Lai Pa Po Ku
Lai At Pa Cia Baw
Shumpi Kem Pa Sang Mang Pa
Pawlpi te Za Sak Na Thu
Mihing Tui Ki Pum Tawp Kik Shi Shumpi
Khal kha 104 48 6 2 236 4 6
Hong Nai 104 10 0 6 73 9 0
Tawn Zang 53 0 7 2 140 0 0
Khua Sak 89 0 7 8 100 0 0
Te Zang 29 0 1 3 33 7 6
Kawlpi 37 10 1 0 85 6 6
In Dain 56 7 9 5 71 10 6
Lum Bang 42 3 1 1 59 1 6
_______ _____ ______ ______ ________________
Khempeu 514 78 32 27 809 7 6
Shumpi Kem Pa Za Sak Na Lai
Kum 1917 phum a’val shumpi … … 194 11 6
Kum 1917-1918 pawlpi pai na … … 573 7 4
Shumpi a vekpi … … … 768 2 10
Kawl Gam Pawlpi Lian Pia na … … 175 0 0
Kawl Pa Sal Lai Shiang Tho Sang In pia na … 45 0 0
Kajen Pa Sal Lai Shiang To Sang In pia na … 20 0 0
Kawl Nu Me Lai Shiang Tho Sang In pia na … 20 0 0
Kajen Nu Me Lai Shiang Tho Sang In pia na … 20 0 0
Shia Go Kha Shum … … … 130 0 0
Lal Bawng Kha Shum … … … 120 0 0
Pia Na a vekpi … … … … 530 0 0
Kum 1918 A phum a’val … … … 238 0 0
Tu Kum Pia Na In
Kawl Gam pawlpi Lian … … 175 0 0
Kawl Pa Sal Lai Shiang Tho Sang In … … 50 0 0
Kajen Pa Sal Lai Shiang Tho Sang In… … 25 0 0
Kawl Nu Me Lai Shiang Tho Sang In … … 25 0 0
Lal Bawng Kha Shum … … … 120 0 0
Hau Gin Kha Shum … … … 144 0 0
Tang Gin Kha Shum … … … 240 0 0
A vek pi … … … … …. 804 0 0
Pawlpi Piatana Thu.
Kham Tung a-ding Pawlpi shum hawm ding Vai Hawm Pawl khat I tel ding hi. Tua VB=ai Hawm Pawl mihing te in pawlpi khat shunga khat tek I tel khia ding hi.
Tu nung ciang-in pawlpi thu za n alai kam khat le kam khat ema kam tek I gel le a’pha zaw ding hi.
Tawpidaw in mi shi in-tuala vui ding in a’ki lawm ke hi. Tawpidaw hank hat bawl hen la vui le a’ pha zaw ding hi.
Lawki te dawi thawi na sa taw, mi shi vui na’ki go sa taw, a’ dang pawi kam na a’ go sa te Tawpidaw te in a’ ne ding a’ki lawm ke hi.
La Bawng le Tidil Tawpidaw te a’ ki ho the lo. Thu vai hawm ding Khal Kha San Mang pa, Lum Bang thu hil pa Tang Cin, Khua Sak thu hil pa Pau Shuan I sawl ding hi.
Pawlpi Lian Ki Khawp Na Ding Vai Hawm Te Za Sak Na Thu
Kum kik ciang Pawlpi LIan in Hong Nai Khua a’tung ding hi. A hi hang in lai dong te hong pai khit ciang-in a’ tung ding hi.
__________________
TOPA JESU THU NGET NA THU.
Tua te a-ding bek thu ka’ngen ke hi. Le-tung a awm mihing te in ke na’hong sawl a’ um u na-ding thu kema shunga Pa aw, na’ awm a kema in nangma shunga ka’awm bang-ma-in amaute in zong komau shunga a’awm amaute nam khat a’hi na-ding ina tua mi a’ thu man-ina ke hong um mihing te a-ding thu ka’ngen hi. Kote pum khat ka’hi bang-in amaute in nam khat a’hi na-ding-in kema na’hong pai thang na amaute kianga ka’pia kik hi. Amaute in pum khat a’ki cing na-ding a nangma in kema na’hong sawl thu taw kema nong it bang in amaute na’it in le tung mihing te a the na-ding-ina amaute shunga ka’awm a nangma in kema shunga awm in.
Photo Credit : Thor Thorn
