LAI SIANGTHO LE JERUSALEM (Daihna Khuapi ah Kilemna Kumpi).

Date:

LAI SIANGTHO LE JERUSALEM

(Daihna Khuapi ah Kilemna Kumpi).

Agelh ~ Lian Muan Kim

December 6, 2017 kumin US President Donald Trump in, USA-te in Jerusalem pen Isrealte khuapi taktakin ciaptehsak uh a, Tel Aviv khua panin Jerusalem ah a Embassy uh zong tuah ding, ci-in taangko khia hi. Tua bangin a taangko ciangin USA-te kimawhsak mahmah hi. Leitung gam khempeuh phial kipawlna ahi UN in mawhsak a, Pope nangawn in zong mawhsak hi. Muslim gam khempeuh in mawhsak uh a, USA gam makai tam simsim leh mipi tampite nangawn in zong mawhsak uh hi. A diakdiakin Democrate-te bang in nak mawhsak mahmah uh a, President Trump pen ‘mihai hi,’ ci liang uh hi.

Makaipi Trump a hai mah hiam, a pil lua zaw hiam, cih bel theilo hi hang. Ahi zongin makai ‘hang’ mahmah khat ahihna kimu thei hi. A kamciam banga a tangtungsak ngam pa, a gen banga a sem ngam pa, Democrate-te in, Pasian / Zeisu,​​ Laisiangtho / Thungetna cih kammalte a zat ngamloh laitak-ua a zang ziahziah ngam pa, Pasian mite ahi Isrealte a dingpih ngam pa ahihna kilang mahmah hi. Thanemna pawlkhat a neih hangin hih bang makai a nei khate bel hampha mahmah uh sa ing!

Isrealte khuapi ahi Jerusalem ah US Embassy tuah ding vai pen a taktak-in Trump in a kamciamna a om mah bangin hong semkhia/khentat hi bek a, ama ma-a President 3-te in zong a kamciamsa uh ahi hi. Bill Clinton in US Embassy pen Jerusalem khuapi ah ka tuah ding hi, ci-in 1992 kumin kamciam hi. Tua mah bangin President George W Bush in zong kamciam a, President Barak Obama in zong 2008 kumin kamciam hi. President-te kamciam bek hilo-in hih thu pen US Congress mahmah in zong 1995 kum-a a kipsaksa uh ahi hi. Sep dinga kikipsak khin, sem takpi ding ci-a kamciam a kipiapia khin pen kuamah in semkhia ngamlo uh hi. Politician hoih taktak na suahnop leh na tampi kamciam in la, khat zong tangtung sak ken, a kicih mah bangin hih President-te pen Politician vive ahi uh hi. Trump ahih leh Politician hilo-in a kamciam banga a semkhia ngam makai ahi hi.

Makai hoih in a gen bangin sem a, a kamciam tangtungsak hi. Hoih hi, maan hi, a cih nak leh kuakua a pau zongin sem veve a, hang tak-in ma nawt ngam hi. Tu-in USA in Jerusalem ah a Embassy tuahta ahih manin gam tuamtuamte in zong dam damin hong tuah lel kha ding uh hi. Kuama pai nailohna, kuama sepngam ngeiloh khat US in pankhia ek ahih manin bangzah ta-in kimawhsak phial ta leh a mawhsak teng mah in​​ zong damdamin hong zui lel kha ding uh hi. Makaih hoih icihte tua bang mah ahi hi. USA in Tel Aviv panin Jerusalem ah a Embassy uh a tuah uh pen Israelte khuapi a thupisakna uh leh a kipsak/thukimpihna uh ahih manin Laisiangtho tawh zong kituak mahmah hi, ci-in ka um hi.

2017 kumin US in Jerusalem ah a Embassy a tuah sesena, Israelte khuapi hi taktak hi, hi tawntung hi, ci-a a kipsakna uh pen a lamdang mahmah khat ahi hi. 2017 kum pen Israelte Jubilee kum ahi hi. A Jubilee nunung uh pen 1967 kum hi-a, tua kumin​​ Jerusalem khua taktak kigawmkik panin tanglai-a Jerusalem khua a kicici pen khua khat-a hong dingkik pan ahi hi (AD70 khit zawh Jerusalem taktak a din kik cilna).

Israelte Jubilee kum 2017-in na lianpi khat piang a, a Jubilee kum nunung uh ahi 1967 kumin zong na lianpi khat mah piang hi. Hih banga Jubilee kumte hoihtak a neih theihkik na dingun Israel gam (State) kisam masa-a tua gam a om khit ciang bek-in Jubilee kum taktak a nei thei pan uh zong ahi hi. Tua hi-a, tua bangin gam khat-a a din theih na dingun Balfour Declaration a kici 1917 kum-a thukimna lai kibawl pen thupi​​ mahmah hi. Tua Balfour Declaration tungtawn in Israel gam i cihcih pen hong piang thei hi-a, tua zawh kum 50 ciangin Jerusalem khuapi taktak dingkik-in (1967), tua zawh kum​​ 50 khit leuleu ciangin US Embassy pen Jerusalem ah a kituah ahi hi (2017). Hih Jubilee kumte pen Israelte aa dingin kum thupi leh a ciapteh huai takpi kumte ahi hi. Pasian deihna khat zong damdam-a a tangtung ahi hi. Jerusalem khuapi cih pen Laisiangtho mun 772 bangah kimu thei hi. Thuciamlui bek hilo-in Thuciam Thak sung mahmah ah 144 vei bang kimu thei hi. Pasian aa ding, Israelte aa ding, Christian-te aa ding thupi ahih manin hih zah vei bang a kimu thei ahi hi.

Israelte aa dingin Jerusalem khuapi pen ngeina vai, gamvai, minam vai, leh kha vai ah khua thupipen hi a, Abraham khanga kipan mun thupi pen khat-a a neih uh ahi hi (kum 4000 val khin ta). Christian-te aa dingin zong Jerusalem sanga khua thupizaw omlo hi. Ahi zongin hih khua pen AD 70 kuma kipan a kitam ahi hi. Khatvei lah a khua kinusia, khatvei lah tua khua sungah kua mah kilutsak lo! A tangthu bang tom -etkik​​ pak le hang – khatvei lah Assyria-te khut sung, Egypt-te khut sung, Babylon-te khut sung, Persia-te khut sung, Greek-te khut sung, Rome-te khut sung, Byzantine-te khut sung, Arab mite khut sung, Crusader-te khut sung, Turk-te khut sung, khatvei lah Jordan-te khut sungah – cih bangin mi khut sung teng tungkawikawi hi.

Ahi zongin kuakua in hih khuapi la ta leh amau aa dingin hih khuapi pen a thupina taktak om ngeilo hi. Ci le sa vai ah a thupina om lo-a, ahi zongin kha thu ah khua thupi pen ahih manin Satan nasepna tawh hih Jerusalem khuapi pen mi namdangte khut sung tengah tung kawikawi a, Satan nasepna hang mahin khua kinopmawh pen hong suak hi.Kuakua khut sung tung ta leh kuamah dang aa dingin thupi lo-a, ahi zongin Israelte aa dingin ahih leh hih sangin khua thupizaw om lo hi.

Gam (State) khatin Israelte hong din uh ciangin US President Harry Truman in kipsak pah-a (1948), leitung makai khempeuh lakah a thukimpih/kipsak masa pen pa hong suak pah hi. Tua-a kipan Jerusalem pen a khuapi dingun kipsak pah uh a, leitung mun tuamtuam panin Israelte 1.5 million ciahkik pah-in Jerusalem leh a kim a paam ah teng pah uh hi. Tua ciangin Palestine-te lungkim lo uh ahih manin a va do vial vua leh​​ lel dipdep uh ahih manin mi 700,000 bang inn le lo neilo hong suak uh hi. ‘Niguk Gal’ Six day war- i cih, 1967 kuma a kidona ah Arab gamte in Israel a dona uah zong leitung panin Israel gam beisak ding, ci-a gal a do uh hi napi gal lel dipdep uh ahih manin Arab galkap 20,000 val tak si-a, Israel galkap ahih leh 1,000 zong silo uh hi. Jordan-te khut sungah Gaza gam to teng bang piakik bilbel uh hi kei leh Israelte khut sung a tung man khin ahi hi.

May 14, 2018 kumin Jerusalem ah US Embassy thak a hon uh ciangin Palestine mi tampi lungkim lo uh a, lungphona nei uh ahih manin mi 40 val in sihlawh uh a, mi 2,000 bang in liamlawh gawp uh hi. Tua ni mahin Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu in, Jerusalem khuapi pen Abraham khanga kipan ko aa dingin mun thupi ahi hi. Abraham tapa Isaac in ama kihal na ding sing a puaktoh keihkeihna mun, Zeisu in ama kikhai na ding sing a puaktoh keihkeihna mun hi-a, David in a phuh ngiat hi-in Solomon in biakinnpi a lamna mun ahi hi. Sal ka taan zel uh hangin ciahkik-a ka lamkik​​ tektek uh, ka khuapi uh ahi hi. Tua ahih manin hih Biakinnpi Mual (Olive Mual) pen ko aa mah ahi hi. Ko khut sunga om hi-a, ka taisan kei ding uh hi, ci ngiat hi.

Tua ahih leh bang hangin Jerusalem ah US Embassy a kituah pen Muslim-te hih zah ta-in heh uh hiam? Amau aa dingin khua thupi mah ahi hiam? Muslim-te aa dingin Jerusalem pen khua thupi pen hilo hi. Amau aa dingin Mecca pen khua thupi pen hi-a, Medina a nihna ahi hi. Jerusalem pen a thumna hi pan lel hi. A laisiangtho uh ahi Koran bu sungah Jerusalem khatvei beek kigen lo a, Israelte Laisiangtho ah bel Jerusalem pen 670 vei bang kigelh hi. Tua banah Muslim-te in thu a nget uh ciangin Mecca lam vive a nga uh hi-a, Jerusalem Biakinnpi Mual tung pan thu a nget uh ciangin zong Jerusalem Biakinnpi nungngat-in Mecca lam vive mah a nga ngiat uh ahi hi. Tua ahih manin amau aa dingin Jerusalem pen thupi masa pen peuhmah lo hi.

Israelte aa dingin ahih leh Jerusalem pen khua/mun thupipen ahi hi. A tuntunna uh panin Jerusalem lam nga-in thu a ngen ngiat uh ahi hi. Babylon gamah Daniel in thu a nget ciangin Jerusalem lam nga-in thungen ngiat hi (Dan 6:10). Jerusalem khuapi sunga Biakinnpi thupi lua ngiat ahih manin tua Biakinpi sunga a late nangawn uh mun dang peuhmah-a sak theih dingin tuat vetlo uh hi. Bangci liang uh hiam cihleh, “Zion khuapi i ngaihsut khak ciangin Babylon luite gei ah eite tusukin i kapkap hi ...mite in la i sak ding hong deih a, ei hong bawl siate in i gualnop ding hong deihin, “Zion late khat hong sak un!” hong ci uh hi. TOPA la, gamdang ah bangci sak thei ding ihi hiam? Jerusalem khuapi aw, nang kong mangngilh taak leh ka taklam khut buita hen ...” cingiat uh hi (Ps 137:1-5).

Kamsang Jonah bang in ngapi gil sung pan thu a nget ciangin zong Jerusalem lam nga-a thu a ngen ngiat ahi hi (Jonah 2:4). Ngapi gil sung pan Jerusalem lam koici theih hiam bel thei khang..Pasian aa ding ahi-a, Israelte aa ding ahi zongin Jerusalem bangzah ta-in thupi hiam cih en lai ni:- “Vanglian Topa in ama tungah a gensa thute khempeuh keimah in​​ ka taangko sawn na dingin tua vantung mi in kei hong sawl a, “Ka khuapi siangtho Jerusalem, nakpi takin itin ka lunghimawh hi,” ci hi (Zech 1:14). Pasian in Jerusalem khuapi vei ngiat ahih manin tawl khatkhat thu-um lote khut sung a tun hangin lakik ding a, ama neihsa hisak tawntung ding hi:- “Judah mite pen gam siangtho sungah Topa' neihtuam hong suakkik ding a, Jerusalem khua pen ama it penpen khuapi hong hi kik ding hi,” ci hi (Zech 2:12). Banghang hiam cihleh Jerusalem khuapi pen Pasian in ama min kilawh na dinga a teeltuam ngiat ahi hi (1 Kings 11:36).

Tua ahih manin Pasian in Jerusalem a langpante thukhen ding a (Zech 12), Israelte thupha a piate thupha pia ding hi (Gen 12:1-3). Pasian thupha piakte ahih manin​​ Israel “ka mangngilh peuhmah leh, Jerusalem ka lapsang kei peuhmah leh ka​​ dangah ka leii belhto ta hen,” ci-in la-in sa liang uh hi ( Ps 137:6). Ni khat ni ciangin Judahte Kumpipa (Messiah/Zeisu) hong paikik ding a, a galte khempeuh a khenuai ah tuancil-in (Ps 110:1; Matt 22:44), tu laitak-a a kituhtuh uh ahi Jerusalem Biakinnpi Mual tungah hong kumsuk ding hi (Acts 1:11-12). Tua Mual (Olive Mual) hong siksuk ciangin mualpi kiphelkhap dinga (Zech 14:4) kuampi suakin Judahte’ gal khempeuh Zeisu in phialmangsak ding hi (Rev 19:11-21).

Tua ni ciangin tua Messiah in sikciangkhut tawh leitung khempeuh uk ding a (Ps 2:9; Rev 19:15), kilemna Kumpi ahih zah khatin kilemna taktak tungsak ding hi (Isa 9:6). Tua hun ciang bekin Isreal le Ishmael kikal ah kilemna om pan ding hi. Judahte’ kumpi, David tomkhom-a tu ding ahi David Tapa in a mi Israelte-a kipan leitung khempeuh uk-in kilemna tungsak ding a (Luke 1:32), ama kumpi gam bei ngeilo ding hi (2 Sam 7:13, 16; Isa 9:7; Matt 21:9, 15).

A gen bangbanga na asem takpi Makaipi Zeisu hong paikik takpi ding hi. Kilemna Khuapi a kici Jerusalem panin Kilemna Kumpi a kici Zeisu Khazih in leitung khempeuh hong uk ding a, ei thu-um mite zong amah tawh i mangkhawm ding hi. Tua​​ Kilemna Kumpi hong paikik ni dong a gen banga a semngam makai, a kamciam atangtungsak ngam makai i kisam mahmah hi. Nang na hi kha diam!

PS:​​ Hih article pen “Israel lo tawh Ishmael a nungta zo diam?” cih article i sim khit ciangin sim leng ...

May 26, 2018

Share post:

spot_imgspot_img

Popular

More like this
Related