Ngeina kideep mangna:
Agelh~Khansuan T. Guite
“Nu, ka pa’n, kei lai hong hilh theihna dingin phalna lai (certificate) neilo hi” naupangno kum (7) pawl khatin a nu kiangah a gen; “Hei, Zo Taang (a min man hilo), TV hong dih ve” naupangno kum (4) kim khatin a pa lawmpa tungah a gen;
Hih a tunga thu nihte pen USA gamsunga om Zomite innkuan sungah thu piang ahi hi. Khantohna i ci diam, a hihkeileh khang kilamdanna hang a thupiang hi ci’n i sang pah diam? Tua a hih kei leh Zomi te ngeina dan hilo a hih teh ci’n mawhsakna thu i gen pah diam? A hih kei leh suahtakna i ci zaw diam?
Zogam a om Zomite innkuan sung leh khua sunga om naupangte kampau mukpau dan leh gamtat khuahek zia pen tulai tak a gamdang a om Zomite innkuan sunga thu piangte tawh a vom leh a kang bangin kilamdang khinzo ta hi. Zogam a om naupangnote in innsungah nu leh pa thu a mang nop kei leh sanginn ah siate tungah kiheek thei hi. Gamdang a om naupangno te in innsung a nu leh pa te’n itna tawh thu hilh leh sanginn ah sangsiate tungah heek uh hi. Gamdang a om Zomi te in a mau gilsunga piang tano te tungah itna leh deihsakna tawh thu hilhna pen khialhna bang phial mawk hi. Tua ahih manin tano te in nu leh pa zahtak ding zah in zahtak zo nawnlo uh hi. Nu leh pa pen i leitung pasian hi a, zahtak ding kilawm hi.
Zogam a om Zomite innsung a om tano te in sanginn pan a hong ciah uh ciangin sanginn a kiman zolo innlai (homework) te inn ah nu leh pa tawh kihilh uh hi. Gamdang a om Zomite innsunga om tano te in innsungah nu leh pa lai hilh dingin kithawi leh a mau (tanote) lai hilh theihna ding phalna lai (certificate) na nei hiam ci uh hi. Zogam a om sang naupangte in sanginn sungah kizolo teng inn ah nu leh pa te’n hilh kik uh ahih manin nu leh pa pen pilna zong a pia sia khat mah in nei uh ahih manin zahtakna nei tuam lai uh hi.
Zomi te ngeina sungah “ei sanga u zaw mite u ki ci a, Pa gualte Pa ki ci a, nu gual te nu” cih bangin ngeina ah min lawhna kilawm leh hoih mahmah kinei hi. “Ei sanga u zaw te zahtak ding leh ei sanga nau zaw te it bawl ding” cih pen Zomi te innkuan sungah nu leh pa te’n a tate tunguah thuhilhna hoih khat a kinei ahi hi. Gamdang a om Zomi te innkuan sunga om naupangno te’n u zaw, nau zaw a kipan Pa gual, Nu gual cih dongah khenlo in a min mah tawh sam giapgiap uh hi. Ki-itna leh kizahtakna kilatna bei mang hi.
Naupangte bek hilo in, a khangcing khinsa Zomi tampi in zong Zo ngeina sangin midang te a i zui zaw hi. Minam dangte lak a i om a minam dangte tawh i kithuah ciangin bel kilawm mawh kei mah. Ahih hangin minam dang tawh ki om zongin Zo ngeina hoih pawlkhat kizang thei lua veve hi. Minam dangte a vazat pih ding hanciam zong hoih lua hi. Ei a, a hoih te a mau i theihsak ding hoih zaw san lai hi. Minam dangte a, a hoih teng zong zat theih ding hanciam huai a, ei a zong i nelhsiah loh ding hanciam huai veve hi.
Minam dangte a ding khualsak luatna hangin mi pawlkhat in min malgawm (spelling) nangawn i kheel hi. (Min leh puam, min gelhzia agen kahi kei hi). Gentehna in: “Cin” pen minam dangte’n hong sap teh “Sin” ci uh ahih manin, “Cin” ci a hong sap theihna ding un, “Chin” cih peuhin i gelh hi. Tua bangin “Pau” zong “Pao” peuh ci in, “Sappi” pen “Sappy” peuh tawh lai malgawm i khel manin a khiatna (meaning) bei hi.
Gamdang a om i hih manin thu leh la khatpeuh ah Zo ngeina va cih tentan zong kilawm nawn kei, khanglui vai lua ci’n kampau pawlkhat ki za thei zel hi. Hi mah hi. A thu leh a mun zui a vaihawm theih a hoih lua hi. Ahi zongin thu pawlkhat pen Zo ngeina mah tawh vaihawm leng kilawm leh pisuak se hi. Nuntakzia leh nekzonzia kilam dang ahih teh a paidan khat pen laih theihte laih ding kilawm mah ding hi. Beh leh phung omna mun a omlo hi mah leng, Zo ngeina tawh vai kihawm thei thu tampi om hi.
A tawpna ah minam khat hihna dingin ngeina pen a kisam mahmah hi a, ngeina neilo minam pen minam picing suaklo hi. Minam dang laka om i hih hangin ei Zo ngeina kikem thei veve hi.

