TEDIM KAM KI ZA NA LAI
ZANUAJI KHA 1921
The Chin Hills News
Bu 2 Shim Na Pi 4
A SUNG A OM THUTE
Tedim kam ki za na lai
Kam ki za na
I mu nang thu
Tapidaw te up na thu
Kham tung shivui
TEDIM KAM KI ZA NA LAI
A ki piang na kum 1919.
Khalkha Khua a kha shim in a bawl hi.
Lai bawl pa in - - - - Sang Mang Pa.
Hu te in------------------ Dam Shuan.
Tun En.
Kum khat in a man hamu a hi hi.
Khalkha Khua -------Zanuaji Kha 1, 1921.
_____________________
KAM KI ZA NA THU
Novemba Kha a Khua Sak khua a Sang Mang Pa in Shizang Tapidaw a shuak thak sawm ni tui shung a phum hi. Tua te in Khua Sak mi taw, Buan mi te taw, Lim Khai mi te taw, Vawk Lak mi te taw a hi hi. Amau sung pan in Gal bu pa Pau Cin le Thang Pi Kam Phen pa Thuam Kam tham lo in Buan Man khua Pau Cin Hau pawlik le Vawk Lak Khua Pawlik zong a awm u hi. Shizang te khua a mihing tampi in Tapidaw shuak na ding a ngai shun ahih ciang in hau sa te in lung mang u hi. Pau Cin Hau pawlik te in tui shung a ki phum a hi ciang in hau sa kim khat te in Tapidaw a shuak a vek pi in za khat dan kong that ding hi, ci in a kham u hi.
Mi Kang Te gam shung mi phak 300000 pha a awm hi. Kum shim in a tam sem sem hi. Amau a tawm bek za to in shung a awm hi.
Tu kum a Kawlpi lam a bu tang a hau ke ding hi. Bang hang hiam na ci u le Novemba kha shung gua a ju ke hi. Ni kum bu tang le an tang a man sang in tu kum a a ham zaw ding hi.
Septemba kha a Itali gam shung a jin a nak pi a ling hi. Khua neu tam pi a ki shia a mi hing tul val a shi hi. Khat ve ve Itali gam shung jin ling the a in le khua a kishia the hi.
Tu kum a Amerikan gam mihing te a ki shim hi. Mi a vek pi in 105000000 pha hi. Tu ma in kum sawm lai tak in mi 15000000 a khang to hi.
Mi Kang te gam shung a Soza na sep mu jo lo te kim khat in a gam a ki uk nuam hi. Tua mi hing te in mi zawng te Soza shuam ding a han shua shim hi. A hi hang in mi zawng te in Mang Kang te a he pi man ina tu kum a ki pan amau gam uk na ding in thu a nga zaw ding hi. A hi hang in gam ki uk te a lung dam ke hi. Tua a hi ciang in Soza muang te a hu lo na ding a hi hang in gam uk ding a vai hawm lo na ding a hi hang in Soza sang shung a lai shim lo na ding a hi hang in mi dang te a han shua u hi. Tu kum Soza a hu lo na ding Awgu kha a ki pan ding hi, a ci u hi. Mihing tawm in amau thu mang a Soza na sep a tawp hi. Lai Shin te kim khat in Soza sang in lai shin a tawp u hi. A hi hang in tua te a tawm no bek a hi hi. Mi dang te a hi le Soza a de man in a a ma sa a nge na bang a sem lai u hi. A tawp kim khat te in khat ve a na sem kik nuam hi. Tua a hi ciang in mi gi lo te a han shua na a tawn tung jo ke hi.
Apilika Gam a mi pawl khat in Mang Kang te a shuam u hi. Puan shil ka mu khempeu kong that ding hi, ci in lai shiam te le Tapidaw te kiang a a ci hi. Bang hang hi thu a gen hiam na ci le, tua gam a mi hing te in puan shil nuam ke hi. Mihing khat in Tapidaw a shuak ciang in puan a shil hi. Sang in lai shin te in zong puan a shil u hi. Tua a hi ciang in Tapidaw te le lai hil shia te in gam pa lak a tai u gal kap te a hong tung mateng in gam lak a awm u hi. Amau mi pawl te in; Puan na shua kik le kong that ke ding hi, a ci hang Tapidaw te in nang hong that hang in puan a tawn tung kong shil ding hi, a ci hi. Tua mi te a up na a lian hi.
Ni dang lai in Khua Sak a awm shia Shue Zan KhamTung a awm kik nuam hi. Tua a hi ciang in Sang Mang Pa in hong sam kik hi. A hong pai to kik le mi khempeu a lung dam ding hi.
I MU NANG THU
I mu nang in sap na. Ete in i mu ke leng hing lo ding hi. Ni dang lai ina mihing that na ding thu pha lo bel khat a awm hi. Tua te in a i mu sak lo na a hi hi. Ei te in shun a sem a hi ciang in ni tak ciang ina i gim ma ma a i tawl dam na ding kawl nang i de hi. Bang na sep bang na sep hi ta le sem leng a tam a tawm I sa a kiam hi. I i-mu ciang in tua a kiam i sa khempeu hong dim kik hi. Thu gen te na in tui khuk khat a tui ni khat tawn-tung mihing te in a buak khiat u ciang in tua tui in a kiam a tawm cik a awm bek hi. A hi zong in zan lai tak a tampi a na dim kik hi. Eite in pha tak i i-mu khit ciang in jing sang khua vak ciang in I tha kik le mihing thak bang i hi kik hi. Tua hi ciang in ci dam lu dam a tha le jung a cing a i nga nang in i-mu in sam hi.
I-Mut Na Lam Hong La Na, zawng a ta ga te in khat ve ve neu kha bek a i-mu the u hi. Mi hau te kim khat in sau vei pi a i-mu the hi. Nau pang te in sau ve pi a i-mu ding in sam hi. Nau pang nawi ne lai te in shun in sau ve a mu le ki lawm hi. A kum kum sawm le kum ni pa sal no le nu me no te in ni khat in ni ciam te na kua bang i-mu na ding in a sam hi. U lian te a hi le ni ciam te na sagi shung bang i-mu nang sam hi. Zan lai tak in i mu na ding a hawi bel hun a hi. Ni ciam te na sawm a val ma in lup na a ki tum le a jing sang khua vak ciang in lup na a ki tho khia le pha hi.
Lup bai le tho bai te in Ci dam na taw shum hau na taw lung shim dam na taw a nga ding hi.
Pha tak i mu nang a hawi bel shung pan in lam khat in shun a na ha kat a na sep na a hi hi. I lum dek tak ciang in gil vak pi an ne huai lo hi. Tua bang a i ne le i-mu gim na a hi ciang in mang hawi lo i man the hi. Bang hang hiam i ci le i gil pi in nak pi a na a sem a hi ciang in i lung shim a tat hang hi. Mang in i lung shim a pai shuak man lo ngai shutna a hi a khiat na awm lo hi. Mang te in thu dawng huai lo hi. Bang hang hiam i ci le mang in lung shim pha tak pi tawl nga lo na lak na a hi hi.
Lup na tung a i-mu in le tung a i-mu sang in pha zaw hi. Le tung a i-mu ciang in i khel zaw za za in i khel ding hi. Le keu na khua a ci na lu na awm lo lai tak in i i-mu a gim na i-pum tang in a na ding hi. A hi ke le a dang nat na i thuak ding hi.
Le tung a i lum te in a ni tak a pua shuak the gul ui ki, ju sa hik te pet na a thuak ding hi. Pul nat na a ve ju sa hik te in a pet ciang in mihing te pul nat na a ve the a tua ju sa hik te pet khak lo nang in ki kem ding hi. Ju sa hik te in zan bek in hong pet the hi. Tua te in shual pek a pua lam pan in khap bang bek a kan jo a hi ciang in lup na tung a tung jo ke hi. Lup na ne lo te in le a kawt be bu kung tung a hi zong shing te keu tung a hi zong lum le pha hi.
A ma a hong ki lak bang in lu kham le lup pha shiang tho tak a bawl thuak hi. Tua te in ni shim in ni ciam te na ni shung ni a po tuak hi. Bang ma hun in shual pek tung a pai tang ke un. Na pai tang u le nin ding le vui te taw ki saw gawp a gim na tawl na hong piang sak ding hi. Nik te puan shil te’n shual sak ding hi. Nik te puan shil ten’ shual pek tung a i kai le ju sa hik te in a ka jo hi.
Hui shiang tho te in zan in a ki de bel hi. Hui tum jo lo na in de shung a i-mu te in di nat na a piang the hi. Mi kim khat te in ki lu khu a hi zong tho puan nit lua shung a hi zong a lum the a pha lo nge na a ne u hi. Hi bang a hi te un hui pha pha tak a nga ki na ding in a kham taw ki bang hi.
Gam pi shung a kim khat khua lum na lam a ci nat na mu the lo in in pua lam a i-mu the u hi. A hi zong in dai tui kia lam in nak pi tak ina gim na a piang the a ci nat na in a piang hi. Dai tui khia lam na a ma a ki gen sa bang in a tawntung in i dal ding hi. In de sunga hui shia hui vawt a nung na lai tak a hi ke le i pum pi hui mut khat na lai tak a lup tuak lo hi. Bang hang hiam i ci le i pum pi a lum lo man in ci nat na lu nat na a piang the na ding hi. Khua shung a ci nat na dang a hi zong pul na na a hi zong a piang lai tak in zan lai a i pum pi a lum ngit nget na ding in ki ngai shut huai hi.
__________________________
TAPIDAW TE UP NA THU
NGE NA THU.
Topa Jeshu Pawlpi kep na ding a ki lawm nge na in TuiPhum na le Topa Nek Na a hi hi. Tui ki Phum Na in thu up te tung a a Pa a min in, a Ta pa a min in, Kha Shiang Tho a min in a ki tui phum a hi hi. Lai Shiang Tho Thak shung a tui i ki phum ding hi, ci in a tel tak pi a ci hi. Tui phum ding in Jeshu shi a shi na hing kik bang ma in thu um mi te nge na bang a shi a Kha Shiang Tho nge na bang in hing kik na a lak hi. Tui ki te hang in a khiat na a ki lak jo ke hi. Tui phum sa te in pawlpi shung a lut na thu a nga na bang in hing kik na a lak hi. Tui ki te hang in a khiat na a ki lak jo ke hi. Tui phum sa te in pawlpi shung a lut na thu a nga jo hi. Tui a phum khit ciang in Topa Nek Na Tapidaw te in a ne the hi.
Topa nek Na in Topa thu a khen a khat ve hong pai nawn mateng a Tapidaw te tawn tung ding nek na a hi hi. Tua nek na in kho mun le sapit tui a ki zang hi. Kho mun in ama mi pawl te a ding a pia ama pumpi thu gen te na a hi hi. Sapit tui in mihing khempeu a maw na a shil ding buak ama shi thu gen te na a hi hi. Topa ngaih sut na ding bang a ki bawl hi. Topa a shi na thuak thu zong a ki lang hi. Topa in hong pai mateng in ama shi na thu kote hong lak hi.
Hi nge na ni te in he pi na khang to ding a hi ke hi. Amau in gup na hong pia ke hi. Pawlpi te kep na ding a kilawm thu gen te a bek a hi hi. A Khiat na a the te bek ki mang hi. A pua lam thu gen te na a te a ci bang sak hi. Nge na in a ki tuak to na ding thu a piang sak hi. Pawlpi te tung a ap hi. Nge na in a ki shia lo na ding ngai shun khawl le gim na a piang ding i lung hi mawh hi.
_________________________
LE TUNG MANG TE LEH PASHIAN BIAK NA THU
Mihing te in Pashian biak na ding in Soza mang te a kham jo ke ding hi ete i um hi. Pashian in Soza sang in a lian za a hi ciang in mihing te biak na thu in le tung gam te in a uk ke hi. Mihing khempeu in ama lung shim shiang tho biak nang thu a awm hi. Tua a hi ciang in bawl shia na awm lo in Soza mang te in thu pia ding ki lawm hi. Soza te in nge na khat phat a nge na khat bawl shia le man je hi. Mihing khempeu in Pashian biak na thu a awm bang ma in nge na khempeu in Soza te mai a ki bang a ki kim thu nga ding a ki lawm hi.
A tawp na lam ina koma bang a a tung kong lak na nge na in a jui mi te in mi mai tang za tak lo ki shuang lo a lung shim shiang tho taw na kip na ding kong han shua u hi. Shu khan a ki puk na ding taw na ki pel na ding u note in na tang na ding a hi zong in maw na ne lo a lung dam na taw ki dim a awm note in ama min thang na kiang hong kawi na ding a hi zong in a hi jo ding Pa a hi ete hong gum Pashian khat bek ete Topa Jeshu hang a tu a ki pan le tung khat ki zawm bang lian nem na le a tha hat na awm ta hen.
________________________________
KHAM TUNG SHIVUI.
Tawng Pi La Khua.
Mat Kha ni 25 ni, kum 1921.
Shivui Thu.
Ni Sawm Ni Le Ni Nga Ni.
Jing sang nai 7.
Thu Ngen Ki Khop Na ------- ------- Lian Zam
Shun Ciang nai 11.
Shivue Ki Khop Na
Lai Shiang Tho Shim na le Thu Nget na. -------Vang Tual
Shivue Vai Hawm Na.
Vai Hawm Pawl te Kawi Na
Pawlpi Thu Ki Za Na
Shumpi Kem Pa Thu Za Sak Kik Na
Shivue U Pa Thu Za Kik Na
Shumpi Zat Vai hawm Te Thu Ki Za Kik na
Ni tak nai 3.
Lai Shiang Tho Shim le Thu nget Na: ------ Hang Zal
Ni Ve Shua kik na Thu: ------- ------ Shia Aung Due
Thu Up Na Khang Tho Na Thu: ------- Shia Za Khup
Ni Tak Nai 7
Thu Hilh Pa Awm Lo Ki Khawp Na
A Gen Nuam te in a Gen Na Ding Hun
Ni SawmNi Le Ni Guk Ni
Jing Shang Nai 7
Thu Ngen Ki Khawp Na. ------ ----- Shia Shia Kaw
Shun Ciang nai 11.
Shivue Na Sep Na Va I Hawm Na
Vai Hawm Pawl Te Thu Ki Za Kik Na.
Ni Tak Nai 3.
Kha Shiang Tho Thu. ------ ------ Shia Po Ku.
Ni Pi Ni Pa Thang a Ki Shin Na Thu ------ Shia Le Lian
Shivue Na Sep Na Vai Hawm Na
Ni Tak Nai 7
Shia San Tun Tui Phum Shia Kawl na Thu
Thu Hilh Na: ------ ------ Vial Nang
Ni Pi Ni Jing Shang Nai 7
Thu Ngen Ki Khawp Na: ------- ------- En Kam
Shun ciang nai 11
Thu Hilh Na: ------ ------- ------- La I Bawng
Thu Hilh Na: ------ ------- ------- Shia Ngai Lian
Ni Tak Nai 3
Shia San Tun Tui Phum Shia Kawi Na
Thu Hilh Na: ------ ------ ----- Sang Mang Pa.
Topa Ne Na
Ni Tak Nai 7
Thu Hil Na: ------ ------ ------ Dam Shuan
Thu Hil Na: ------ ------- ------ Shia Cia
Laibu Saal / Zomi eLibrary
