TEDIM KAM KI ZA NA LAI
SEPTEMBA KHA 1920
The Chin Hills News
Bu 1 Shil Shim Na 12
KAM KI ZA NA
Autoba Kha Ni 27 ni a Mandali Khua a khang lam Pinlung Shivuegi a awm ding hi. Kham Tung Tawpidawte tampi i pai le Mandali Tapidawte a awi hi. Gun Khawm pan in thembaw man le me leng man in 15 a be ding hi. Mang Kang te in a shuak ma in a Mandali khua in Kawl Gam kum pi pa khua a hi hi. Tu dawng in kum pi pa in a awm lai a a en nuam te in a lut the ding hi. Tua shim lo in Mandali Khua et ding tampi a awm ding hi. Tapidaw 2000 bang 3000 a ki khawm ding u hi. Tua ciang in Kham Tung Tapidaw tampi i pai le a pha in ka um hi. Shia San Tun le Shia Cia Ken zong a pai ding hi.
Julai Kha ni 15 ni in Tedim Vuantawk Topa in Memiu Khua a ji a ki pi hi. A ki pi khit ciang in amau ni in Tedim khua a cia u hi. Amau taw Tonu a nau nu in zong hong pai to hi.
Khalkha khua a gal kap mang pa thak a tung jo hi. Mang Kang te in gal a ki do lai in tua topa in Apilika Gam a Zamini te a do hi. Tua gam in Kham Tung gam taw ki bang a hi hi. Lam a awm ke tham lo shing kung le lo pa tampi a awm hi. Zamini te in a tai tawn tung a Angalik te a del u hi. Sa kawl le la a shi khin u hi. Tua a hi ciang in kuli 1,000,000 in gal kap te van a pua u hi. Ci na na tampi a piang a mihing tampi a shi u hang in kum li tawn tung amau in gal ki do hi. Tu lai tak tua gam in Angalik kum pi pa a uk hi.
Autoba Kha ni 7 ni Khalkha sang mang nu in a khua a cia ding hi. A khua a cia le Kham Tung a pai to ki nawn ke. Tua to nu le a pa sal in Kham Tung khua a tung nung sang kum 21 pha hi. Tua a hi ciang in Kham Tung mi a-ding na tampi a sem jo hi. Tu nung ciang in ama na sep na thu in Kam Ki Za Na Lai shung a ka at ding hi.
Julai Kha ni 10 ni a Khua Sak lai hil pa Shia Tum Kali a ta no a shi hi. A shi ma in a na ke hi. Bang bang a shi hiam a ki the ke hi.
Phalam khua a sang nau pang za khat a khang jo hi. Tua bang a tampi ni dang lai in a awm ke hi.
Tu kum Lumbang uk shung a an hak sa a Tapidaw te in an ne lo in kawl gam a Tapidaw te a the u ciang in Mawlamain pawlpi in a he pi ma ma a dangka sawm nga a pia u hi. Tua shim lo in Mawlamain sang nu me no te dangka sawm nga a he pi u hi. A hi hang in lam dang a lian pen na thu in nu le pa ne lo mi zawng nau pang le nu me no te in an hak sa thu a za ciang in a hu nuam u hi. Tua te in mi dang te an a ki vak hi. A hi hang in Kham Tung te a he pi man in a dangka pek nga a pai u hi. Amau in Topa Jeshu lung shim a ne u hi.
SA LAN LAI SHIANG THO 23
Ni dang lai ina Itijila kum pi pa a lian pen a min Davui a hi hi. A hi hang in Davui in kum pi pa a ta a hi ke hi. Kum pi pa a shuak ma ina Davui in tu a cing hi. Kham Tung nau pang te in ni shim in shial gam pa lak a hawl a cing bang ma in Davui in a pa tu a cing hi. Tu te in shial a shiam bang a shiam ke hi. Tu cing awm tawm tung a hi ke le tu te in lam a mang thang the a in a cia the ke hi. Tua hi a Davui in a tawn tung tu a cing hi. A hi hang in kum pi pa a shuak a khua pi shung a in lian shung a awm lai tak a no lai tak a sep na a am ke hi. Khat ve Pashian thu a ngai shun lai tak in le tung mihing te in tu taw ki bang a sa hi. Tu te in lam a mang thang bang ma in le tung mihing te in van tung lam a mang thang the u hi. Le tung mihing te in thu pha lung nuam na a de hi. Tu te in an le tui du bang mah in mihing te in thu pha lung nuam na a de hi. Tu te in an le tui du bang ma in mihing te in Kha Shiang Tho a de u hi. Tu te in lam a mang thang bang in mihing te in van tung lam a mang thang the u hi. Tu te in a gim u bang ma in mihing te in a lung da the u hi, ci in Davui a lung ngai the hi.
Ama khua a ngai le sa hang le vawm tampi a awm a tu cing a awm ke le tu te a ki pet the hi. Tua hi a Davui in mihing te in gal te tampi a ne a hi ciang in kem pa a de hi, a ci hi. Davui khua a tu cing te in te pi le ciang khut a tawi u hi. Tu te a pet ding in gan hing te hong pai u ciang in tu cing te in te pi taw a that the hi. Tua bang ma in mihing te in gal te khut tung a gim na a thuak ciang un a ki gum na ding in Pashian he pi na a de hi. Davui khua a mihing te in a it ma ma te a lu tung a sa thau man pha a nil u hi. Tua hi a Pashian kiang a he pi na a nga ciang in sa thau nil na bang a sa hi. He pi na tampi a nga a hi ciang in: Ka hai a lim hi, ci a ngai shun the hi. Hithu khempeu a lung ngai lai tak in Davui kum pi pa in lai khat a at hi. Tua lai at na in Lai Shiang Tho shung a awm hi. Hi lai in le tung Tapidaw khempeu a de ma ma hi. Kham Tung Tapidaw te in hi la a the na ding in a nuai pan a ki at hi.
Topa Pashian in kema tu cing pa a hi hi. Kema in gim na ka thuak ke ding hi.
An tam na mun a hong lum sak hi.
Gun ge nuam a lam hong hil hi.
Ke kha in tha be lap hi.
Ama a min a-ding a de na in a thu tang lam shung a hong gawl hi.
Thu pha ci leng sa nu pi a lim vuam shung a ka pai hang in a gim nang ka ki ta ke hi.
Bang hang hiam na ci le Topa Pashian in ke taw awm Khawm tawn tung hi.
Topa a te pi le a ciang khut in ke hong nuam sa sak hi.
Ke ka gal te mai a kema a-ding an ne na-ding bawl jo hi.
Kema hai in a lim ci hi.
Tel tak pi in kema in he pi na le it na ka nung ta lai a nga in.
Topa Pashian in pi shung a tawn tung a ka awm ding hi.
_______________________
CI DAM NA LAM PI THU
KHA LUI PAN A KI BE LAP HI
Tui khuk le a thuk ma ma shung pan a hong pu shuak tui in a pha bel tui a hi hi. Le shung a dai pan hong pu shuak tui te in a shiang tho lo tui khuk a hi hi. A tung thak le shik te a kum tampi a ki khawl ning taw ki hel zau a hi the hi. Tua nin te lak a khai tui te in a ki shia the hi. India gam a awm tui khuk te khempeu a hawi lo na lim in le a luang tui te in le khuk shung a a luang jo na ding a abawl u hi. Khat ve ve le sek te shing pek te a dal lo hawk lam bek a hi tak ciang in tui luang khempeu a tum hi. Tua bang buan le bawng ek te in tui khuk shung a tung hi. Tui khuk te in le sek in ki um ding hi. Tui khuk shung a tui lut jo lo na ding a pua lam bek luang na ding kim kawt le a kham sak ding hi. Le sek juak pi kim zong le sek vui i jut leng nawp tuam na a awm hi. Tui khuk ge a ki shil ding puan a ki sawp ding a ki lawm ke hi. Shing kung te in tui khuk tung a lia ding a ki lawm ke hi. Bang ding hiam na ci le shing te in tui shung a khia a muat the hi. Tui khuk tung a buk lam leng a ki huai teng dal the hi.
Tui khai na tui pel le khua khat bek a tawn tung a zi zang a tui ge a le kawi hi. Mihing te in amau tui pel le khua a zang le mi khat peu in tui pel ki huai khat taw tui khai a tui mi dang te a-ding a ki huai sak hi. Tui khuk khempeu a khua kal lai in tui vun na dawng in le sak i um sak tham lo tui khuk shung a ki bel ki tam phel le nin te shiang tho sak na-ding kum khat a khual lai tak ina tui bua khia ding hi.
Ek buk le hawk lawm a luang nin te in ci na na piang the hi. Mihing pum shung a hi zong ina hawk lam a hi zong ina ui a nam shia a pai pi tui a dawn a ci na na a gi lo a piang the hi. Tui khuk nai a ek buk ki lam leng tua ek buk a ki huai te in pha tak pi in hawt gawp a van lo na-ding le kang taw ki hel khit ciang in ek buk ki khak cip hen. Tui khuk ki nai a awm a ki huai khempeu in mihing ci na sak the hi. Bang ding hiam na ci le tui in nin hawi lo te a hup the hi.
_________________________
TUI KHAT NA DING THU
Tui lim in shiang tho a nam na le lim na ne ke a muat na te a awm ke hi. Le kang a hi hang in a dang shik nam te a hi hang in na tampi a ki mang tui te in tui sak a ki ci hi. Shik nam te tawm no khat a awm le a awm ke le tui nip a ki ci hi. An huan na ding puan sawp na-ding in tui nip a hawi pen a hi hi.
Angalik gam shung a khua pi te a tui shiang tho lam lian lam neu nuai a shik lawng in a la hi. Mi vawm te gam shung a zong tu in khua pi tawm om te a hi ma bang in tui lim a la hi. A dang khua pi a zong tu nung ciang in tua bang ma tawm tawm a ki bawl hi.
Dawn ding tui a pha bel hi. Dang tak a pha sak a ci na na piang sak the ke hi. Gui the kam the te in tui du huai lo pi a du sak the hi. Tua gui the i dawn teng in i ne bang lak ciang in i du sem sem hi. Tua gui the te zong a tampi te in ki shian a nga the u hi. Tua ciang in i ne ke awm jo lo a hawi zaw hi.
A ki be lap lai ding hi
_____________________
NI CIAM TE NA BAWL NA THU
Amelikan gam sak lam le a khang lam a gal a ki kap lai tak un a khua pi mihing te in amau ut thu in a gal kap na a sem uh hi. Tua sem te lak pan in ni ciam te na bawl pa khat awm hi. Tua pa in gal kap hi na pi ni ciam te na a bawl na te a pai pi a giak buk phual a ni shim in ni ciam te na a bawl le a min hong kidawk hi. Tua nung ciang in gal kap te in gal kap na gam a tung ciang in gal kap ding a ki sa khawl na ding thu a nga khit u ciang in tua ni ciam te na bawl pa buk shung a a ni ciam te na bawl a awm a gal kap mang pa in a mu ciang in: Nang in gam pi hang in ki shi ngam ding hi ci in gal kap a na awm in ci in gal kap a na awm in. Tua na nga nai lo a neu gil pi vak nang no khat na nam shia jo ke hi, nak pi in a ci hi.
Tapidaw shuak a Jeshu giak phual a gam pi man in ka do ding hi, ci a a ki ciam Tapidaw gal kap te zong lai shung a a min a ki khum khit ciang in amau de na an ne ding bek sem in Kha Shiang Tho gal kap ding pha tak a sem nang ha kat ke u le a gal kap mang te un bang a ci lung ngai ding u hiam.
Le Lian
Laibu Saal / Zomi eLibrary
