VASHTI
Kiphat sakna a lunggulh lo Numei
Esther 1; 2:1, 4,17
Agelh ~ Rev. Dr. John Thang Hum & Dim Lun Zam
Vashti nuntak zia pen thangah dan nam nih pha hi. “Kumpi pa thu (or) a pasal thu anial manin kumpinu za pan kikhia” cih leh “Zu leh sa, gualnopna, lamna, kiphat sakna uuklo ahih manin kumpi thu nial ngam a, ahih hangin gualzawhna lian pi ngah veve” cih bang dan in thu nih in kila thei hi.
Lai Siangtho ah mi namkim thu, mihoih leh mi hoihlo thu ahi bangbang aki ciaptehna kimu hi. Ahang pen, leitung hi a, mihingte tungah thuhoih leh thusia piang den a, tuate khempeuh a nungsang mite muh theih dingin tangthu in kikoih hi. Tangthu cih ciangin etteh theih ding a kikoih cihna hi. Tuate lakah hih kumpi nu Vashti zong khat ahi hi. Esther laibu pen Pasian in Modekai leh Esther zang a, amite ahot khiatna agen nopna bulpi hi a, ahi zongin Vashti thu zong atheih huai thu khat ahi hi.
Vashti pen anu-leh-apa, a pianna mun ki gen lo hi. Ahi zongin melhoih mahmah, kumpipa in a ki sialhpih mahmah khat ahi hi. Kumpipa’ pahtak a aom theih nading in, mihau innsung leh beh leh phung sung pan khang, a melhoih banah pilna nei zong hi kha thei ding hi. Tua ahih manin kumpi pa in kiphatsak pih mahmah hi.
Kumpipa’ deihna nial
Persia leh Media gam (tuhun laitak a Iraq leh Iran gam nih ki gawm) a-uk kumpi Ahasueras in a-uk kum thumna acin ciangin agam sunga om uliante sam in pawi abawl sak hi. A hauhna ni 180 (kha 6) sung alah khit ciangin anvakna nei hi. Hih annekna ah zu-leh-an duh bangbang ki ciangtan loin nek theih ahi hi. Kumpi nu Vashti in zong atuam vilvel in numei lamte zindona leh anvakna bawl hi.
Kumpipa leh uliante zukham, ankham in am philphel a, kamnuam thei mahmah uh hi. Kumpipa in ahauhna leh avangliatna teng kisial in nuamsa mahmah hi. Hong pai ulian te tungah zong azi hoihna lak nuam mahmah hi. A nasemte khat kumpinu samsak a, kumpi lukhu tawh kizem in, kumpinu puan silhin mipite mai ah hong kilak ding va gen sak hi. Kumpinu zong kumpipa kiangah atut den ding angeina khat zong ahi hi. Ahi zongin Vashti pen painuamlo in, nial hi. Tua thu azak ciangin kumpi pa nak heh mahmah hi.
Kumpinu in kumpipa ngetna anial pongmawk hih tuaklo a, ahang om hi. Ama tangthu agelh mikhat in hi bang danin gen hi. Hih pawi ah lengla dona a tuamtuam in oma, numei lamte zong atuam vilvel a zin ki do ahi hi. Kumpi nu in zong ama’ sep ding pawlkhat sem khin ahih manin gim mahmah ta hi. Tua kawmkal ah, kumpi pa in azi Vashti pen mite tawh ki bangin zu ne in laam ding deih hi. Vashti in tua bang zu kham mite lak ah nuamsalo a, pai nuam lo hi. Tua ban ah “Vashti pen Persian minam hi a, hih Persian minamte ngeina ah, numei pen zunekna, gualnop, thangtat nate ah omtual lo ding leh hoihna pen pasal in et ding bek hi a, mipite nopsak nading hilo cih thukhun tawh akhangkhia uh ahi hi. Tua ahih manin hih a pasal, ankham, zukham in kiphatsakna tawh mipi mai ah aki sialh nop na teng nial in a pasal’ mak na thuak ngam hi,” ci-in gen hi.
Vashti kumpinu hihna pan akhawl ciangin, Esther kumpinu in kiteel hi. Hih zong Pasian geelna khat mah hi ding hi. Pasian in ami Israel te thuak ding mukhol a, tua sungah a kepna a lah nading a, a geelna zong hi thei ding hi. Vashti tangthu ki genna ah, pasal dang khat nei kikin nuamsa mahmah cih ki gen hi.
Numei khatin pasal thunialna pen hoihlo hi cih I thei hi. Ahi zongin thumanlo, zu kham nii-niai pasal khat ii’ cih bang leh deih bangbanga gamta ding cih pen thu haksa mahmah khat ahi hi. Hih tangthu pan in Vashti pen nasep zo mahmah khat leh gualnopna uk lo numei khat ahihna zong ih mu thei hi.
Thukhupna
Vashti tangthu siksan in thugen pawlkhatte in pasalte thuman lohna hangin thuakna ci-in thu gen thei hi. Lai Siangtho thukhildan siam khat in ahih leh hih thu siksan in zite in pasal te thuman nading kila theilo ding hi, banghang hiam cih leh, tua hun a thu omzia leh amite gamtatzia, anung ama khempeuh lakkul ding hi ci-in gen hi. Alang khat ah, Vashti bang a pasal te thunial gawp nading a etteh ding zong hi tuanlo hi, cih I tel ding kisam hi.
Lai Siangtho in ahih leh pasal in zi it ding a, zi in zong pasal zahtak in ki aap ding cih pen siangtak I mu hi.
Dotna:
Vashti nunglam thu natheih bang gen in?
Vashti in kumpinu tavuan zo ahihna bangmun ah ki lang hiam?
Vashti tangthu nasim ciangin bang na sin kha hiam?
Agamtatna maan nasa hiam?
Pasalte deihna bang mun ah mang dinga, bang mun ah manglo ding cih hoih nasakna gen in.

